{"id":12652,"date":"2024-06-24T09:13:13","date_gmt":"2024-06-24T06:13:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/?p=12652"},"modified":"2024-06-24T09:13:15","modified_gmt":"2024-06-24T06:13:15","slug":"devletin-dayanilmaz-agirligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/2024\/06\/24\/devletin-dayanilmaz-agirligi\/","title":{"rendered":"Devletin Dayan\u0131lmaz A\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"\n

Bu \u00fclkede yoksulla\u015fmadan can g\u00fcvenli\u011fine, mal g\u00fcvenli\u011fine kadar her konu asl\u0131nda bir demokrasi olmamas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. K\u0131sacas\u0131 temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler hukukuna sahip olmad\u0131k\u00e7a devlet bizi hep d\u00f6vecek. Ne zaman ki toplum olarak siyasal tercihlerimiz de parti de\u011fil de insan gibi davranan bir devlet talebi esas olur o zaman t\u00fcm bu sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc de kolayla\u015fmaya ba\u015flar. H\u00e2s\u0131l\u0131 Art\u0131k Demokrasi \u0130steyelim<\/u>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ha\u015fmet Demirel<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Felaket kavram\u0131 kime ve neye g\u00f6re diye tart\u0131\u015f\u0131labilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc felaketlerin baz\u0131lar\u0131 yery\u00fcz\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan insan\u0131n sabah yataktan kalkt\u0131\u011f\u0131nda gerinmesi gibidir. Ama yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn bu esneme ya da kendini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme gayreti onun y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na maruz kalanlar i\u00e7in felakettir. Yang\u0131nlar da \u00e7o\u011fu zaman do\u011fan\u0131n kendini yenilemesi i\u00e7in do\u011fan\u0131n ba\u015fvurdu\u011fu bir \u015feydir. H\u00e2s\u0131l\u0131 bizim i\u00e7in felaket olan do\u011fa i\u00e7in kendini geli\u015ftirmedir. Do\u011fal Felaket dedi\u011fimiz olgu e\u011fer bu kendini yenileme geli\u015ftirmenin y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na maruz kalan insanlar,  kendisi ile beraber ya\u015fayan hayvanlar ve bitkiler i\u00e7in de ihmal denen kusurla birle\u015firse sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7ok daha y\u0131k\u0131c\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Felaket olgusu modernlik denen siyasal-sosyal d\u00f6nemle de yak\u0131ndan ilgilidir. Modern bilimin do\u011fay\u0131 denetim alma s\u00f6yleminin arkas\u0131nda esas olarak bu fikir yatar. Temelinde de Portekiz-Lizbon depremi yatar. Bu depreme dek kilise ayn\u0131 bizdeki dinciler gibi do\u011fal felaketleri arkaik pagan dinlerde oldu\u011fu gibi Tanr\u0131n\u0131n gazab\u0131 olarak ifade edip, bunlar\u0131 kendi otoritesini sa\u011flamla\u015ft\u0131rma i\u00e7in kullan\u0131yordu. \u0130lk kez Lizbon depremi olarak bu s\u00f6yleme itirazda bulunuldu ve bunun Tanr\u0131\u2019n\u0131n gazab\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, insanlar\u0131n kusuru oldu\u011fu belirtildi. O g\u00fcnden beridir de bilim do\u011fay\u0131 anlamaya, deprem, sel, yang\u0131n vb. olaylarda insanlar\u0131n olabildi\u011fince g\u00fcven i\u00e7inde kalmas\u0131na uygun \u00f6nlemler almaya \u00e7abal\u0131yor. Bunu ba\u015faramayan \u00fclkeler ise demokrasinin de\u011fil se\u00e7ilmi\u015f dikta sistemlerinin oldu\u011fu rejimler ve orada hayata de\u011fer vermeyen bir \u00f6l\u00fcm siyaseti izlendi\u011finden \u00f6l\u00fcmler hep bir gerek\u00e7e ile sanki kadermi\u015f gibi sunuluyor. AKP\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 da bu hatta tamam\u0131 ile insani kusur olan i\u015f kazalar\u0131 bile takdir-i ilahi gibi sunuluyor. Bu dinin uyu\u015fturucu anlam\u0131nda bir afyon gibi niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcnmesidir. AKP h\u00fck\u00fcmetinden \u00f6nce de devletin kusuru olabiliyordu, bununla ilgili ele\u015ftiriler de yap\u0131labiliyordu. Ama en az\u0131ndan hi\u00e7bir h\u00fck\u00fcmet bunun sorumlulu\u011funu Tanr\u0131ya atfetmiyordu. Oysa \u0130slam gelene\u011finde \u015f\u00f6yle bir s\u00f6z vard\u0131r Tedbirde Kusur Edip Takdire \u0130ftira Atma. AKP ise dini kendi y\u00f6netsel beceriksizli\u011fini kapatmak i\u00e7in kullan\u0131yor her afette maden kazalar\u0131 gibi i\u015f kazalar\u0131n da bile gelenek anlam\u0131nda s\u00fcrekli Tanr\u0131ya iftira at\u0131p insanlara tevekk\u00fcl k\u00fclt\u00fcr\u00fc a\u015f\u0131lama \u00e7abas\u0131nda. Bunun nedeni AKP d\u00f6neminde devletin hukuktan \u00e7ok keyfilik \u00fczerine kurulmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Modern Devlet Hukuk Temelinde V\u00fccut Buldu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Modern devletin egemenli\u011fi hukuk yoluyla kurulurken kamu hukukunda da egemenlik ikiye ayr\u0131l\u0131r. Egemenli\u011fin bir boyutu modern ulus devletin y\u00f6netti\u011fi co\u011frafi alandaki tam h\u00e2kimiyeti i\u00e7erir. Bu o co\u011frafi alanda y\u00f6netti\u011fi insanlar\u0131n devlete olan itaatleri i\u00e7in Bug\u00fcn siyaset sosyolojisi alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar Modern Devletin ezici bir g\u00fc\u00e7te i\u00e7eren h\u00e2kimiyetine \u00f6l\u00fcm Siyaseti diyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k y\u00f6neti\u015fim denilen ve y\u00f6netimi \u015feylerin ve insanlar\u0131n idaresi yani \u00e7e\u015fitli g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda bir koordinasyon sa\u011flayan idari yap\u0131 ise modern siyasette daha fazla \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Ve siyaset sosyolojisinde buna da ya\u015fam politikas\u0131 deniliyor. Modern bat\u0131l\u0131 devletlerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kolluk g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kriz zamanlar\u0131 hari\u00e7 etrafta \u00e7ok g\u00f6r\u00fclmemesi,  her t\u00fcrl\u00fc otorite uygulamas\u0131n\u0131n hukuka dayanmas\u0131.  Bu tam da ya\u015fam politikas\u0131n\u0131n bir sonucu olarak devletin g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00f6ld\u00fcrmekten, kahretmekten de\u011fil ya\u015fatmaktan, vatanda\u015f\u0131n\u0131n hayat\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmay\u0131 y\u00f6netmenin bir par\u00e7as\u0131 kabul etmesinden kaynaklan\u0131yor. Ancak bu bat\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir yerde tam uygulanamad\u0131\u011f\u0131 gibi bat\u0131da da bu siyasetin giderek otoriter siyasete do\u011fru yol ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Konuya buradan yani modernlik ve modern devlet olgusundan ba\u015flama nedenim AKP d\u00f6nemindeki afet politikas\u0131n\u0131n bir idari acze d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin zihinsel ve politik nedenlerine i\u015faret etmek i\u00e7indi. Modern Devletin T\u00fcrkiye\u2019deki prati\u011fi apayr\u0131 bir yaz\u0131 konusu oldu\u011fundan bununla AKP d\u00f6nemi aras\u0131ndaki paralellikler de ba\u015fka bir yaz\u0131da ele al\u0131nmas\u0131 gereken bir mesele.<\/p>\n\n\n\n

AKP Y\u00f6netemedik\u00e7e Otoriterle\u015fiyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Benim esas ele almak istedi\u011fim \u015fey AKP d\u00f6nemi ile birlikte \u00f6zellikle de ilk d\u00f6nemler hari\u00e7, gezi isyan\u0131 ile ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7te AKP\u2019nin idare olarak giderek bir acz g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc verirken di\u011fer yandan OHAL rejimlerine uygun olarak hukuku ask\u0131ya alan, devletin ezici g\u00fcc\u00fcne daha fazla dayanan bir y\u00f6neteme prati\u011fi ve bunun d\u00f6n\u00fc\u015fen Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n \u00c7\u0131nar ve Mardin\u2019in Maz\u0131da\u011f\u0131 \u0130l\u00e7eleri Aras\u0131nda (B\u00f6lge \u0130nsan\u0131 taraf\u0131ndan Amed\/Xana Axpa ve M\u00eard\u00een\/\u015eemrex olarak an\u0131lan yerler aras\u0131 b\u00f6lge) ger\u00e7ekle\u015fen yang\u0131n\u0131 bir dizi yanl\u0131\u015f nedeni ile felakete d\u00f6n\u00fc\u015fmesi.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikle AKP\u2019nin burada da her zamanki gibi ucu kendisine dokunaca\u011f\u0131 i\u00e7in daha \u00f6nceki felaketlerde oldu\u011fu i\u00e7in hedef sapt\u0131ran yalanlara ba\u015fvurdu\u011funu, a\u015fik\u00e2r bir ink\u00e2r ve \u00f6rtmece siyaseti izledi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bunun nedeni tam da AKP\u2019nin y\u00f6netme krizi. AKP \u015feyler ve insanlar aras\u0131ndaki koordinasyona dayanan idare siyasetini tam da devleti tam anlam\u0131 ile kendi m\u00fclk\u00fcne ge\u00e7irme \u00e7abas\u0131ndan dolay\u0131 yapamamakta. Bu nedenle ink\u00e2r ve bask\u0131 siyaseti ile bu y\u00f6netemem krizini bask\u0131lamakta.<\/p>\n\n\n\n

A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bir y\u00f6netim ne kadar bask\u0131ya ba\u015fvuruyorsa me\u015fruiyet konusunda da o kadar zay\u0131f demektir AKP me\u015fruiyetini kaybetti\u011fi oranda bask\u0131c\u0131 bir siyasete sar\u0131l\u0131yor, devleti daha \u00e7ok kendine ba\u011fl\u0131yor ve devlet bir parti devlet bi\u00e7imine b\u00fcr\u00fcn\u00fcyor. Bunu yapt\u0131k\u00e7a da daha fazla beceriksizle\u015fip krizlerde t\u00fcm aczi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Yang\u0131n\u0131n afete d\u00f6n\u00fc\u015fmesinde AKP\u2019nin y\u00f6netme krizi kadar, devletle b\u00fct\u00fcnle\u015ftik\u00e7e ge\u00e7mi\u015fte en fazla oy ald\u0131\u011f\u0131 K\u00fcrt co\u011frafyas\u0131nda daha fazla bask\u0131c\u0131 ve ayr\u0131mc\u0131 bir siyasi \u00e7izgiye savruluyor ve MHP\u2019nin \u0130slamc\u0131 bir versiyonu haline geliyor.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt co\u011frafyas\u0131nda daha Cumhuriyetin ilk d\u00f6nemlerinden itibaren ikili hukuk sistemi uyguland\u0131. Ayr\u0131mc\u0131l\u0131k en \u00e7ok bu co\u011frafyada hissedildi. Bu co\u011frafya Devletin ola\u011fan hizmetlerinden bile yoksun b\u0131rak\u0131larak asi co\u011frafya olarak kodlan\u0131p cezaland\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Son \u00e7\u0131kan yang\u0131n esnas\u0131nda AKP\u2019nin gece g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme helikopterinin-ki bunlardan da ne yaz\u0131k ki az say\u0131da var- gecikmesindeki ana fakt\u00f6r de bu ikili hukuk sisteminden do\u011fdu. Bu yang\u0131nda da herhangi bir askeri operasyon olsa an\u0131nda orada olacak Helikopterin orada olmad\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k olduk. Bu tam da ikil hukuk sisteminden do\u011fan bir \u00e7ifte standart \u00f6rne\u011fi.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6ylece devletle b\u00fct\u00fcnle\u015fen AKP K\u00fcrt halk\u0131na \u201csenin can\u0131n benim i\u00e7in \u00e7ok de\u011ferli de\u011fil\u201d mesaj\u0131 vererek tam bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131k uygulam\u0131\u015f oldu.  H\u00fck\u00fcmet bu mesajla da devletin takriri s\u00fck\u00fbndan beri s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc OHAL hukuku dedi\u011fimiz hukuku s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor, bunun nedeni de devleti ele ge\u00e7irme \u00e7abas\u0131 sonucu ele ge\u00e7irilenin kendisi olmas\u0131. Devleti ele ge\u00e7irme derdindeki AKP devletin en k\u00f6t\u00fc \u00f6zelliklerini de edinmi\u015f oluyor oysaki vaadi tam da bunu ortadan kald\u0131rmakt\u0131. Yani AKP\u2019nin son kayy\u0131m atamas\u0131 ile bu \u00e7\u0131kan yang\u0131nlar birbirinden ayr\u0131 de\u011fil bilin\u00e7li, dikkatle planlam\u0131\u015f b\u00f6lgeyi \u0130nsan haklar\u0131 savunucular\u0131n\u0131n deyimi ile insans\u0131zla\u015ft\u0131rmak<\/strong> i\u00e7in \u00f6zellikle ya\u015fanmas\u0131 zor bir ortam yaratma plan\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131. Yani devlet b\u00f6lgeye sadece g\u00fcvenlik g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc ile bak\u0131yor ve oradaki insanlar\u0131 da sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcn sosyal taban\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyor, bu taban\u0131 g\u00f6\u00e7 ettirerek K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.  Yanl\u0131\u015f bir uygulama bu bar\u0131\u015fa zarar verir diyenlere ise devlet d\u00fc\u015fman olarak bak\u0131yor. Yani AKP giderek T\u00fcrk\u00e7\u00fcle\u015ftik\u00e7e K\u00fcrt Sorunu da b\u00fcy\u00fcy\u00fcp \u00fclkeyi esir aslan bir \u015fey haline geliyor.<\/p>\n\n\n\n

Demokrasi Bedava Yemek De\u011fil<\/strong><\/p>\n\n\n\n

H\u00e2s\u0131l\u0131 ekoloji ve demokrasi bu co\u011frafyada birbirinden ayr\u0131lm\u0131yor. Yap\u0131lan t\u00fcm ekolojik soyk\u0131r\u0131mlar-bu son yang\u0131n da d\u00e2hil-demokrasi denen \u015feyin ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131n\u0131n bir sonucu. Ola\u011fan insan haklar\u0131 temelli hukukun ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131na istisna deniliyor. Yani \u0130stisnai olarak sava\u015f, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir afet, ya da \u00fclkede ciddi bir ayaklanma olmas\u0131 gibi durumlarda uygulanan ve ge\u00e7ici olan bir uygulama. Yaz\u0131k ki bu \u00fclkede \u0130stisna hi\u00e7 bitmedi, b\u00f6lge ise istisna d\u0131\u015f\u0131nda bir hukuk hi\u00e7 ya\u015famad\u0131. Yani ge\u00e7ici olan istisna kal\u0131c\u0131 bir uygulama bi\u00e7imi edindi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ancak demokrasi bedava bir yemek de\u011fil baya\u011f\u0131 zahmetli bir \u00e7al\u0131\u015fma isteyen, ciddi emek sarf edilerek elde edilen bir yemek. Ve biz demokrasiyi insan onuruna yak\u0131\u015fan, herkese e\u015fit uygulanan bir hukuk ve temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler olarak de\u011fil, sand\u0131kta o partiden bu partiye ge\u00e7mek olarak g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00a0En \u00e7ok da cebimize dokundu\u011funda bunu yap\u0131yoruz. Bu \u00fclkede yoksulla\u015fmadan can g\u00fcvenli\u011fine, mal g\u00fcvenli\u011fine kadar her konu asl\u0131nda b\u00f6yle bir demokrasi olmamas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. K\u0131sacas\u0131 temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler hukukuna sahip olmad\u0131k\u00e7a devlet bizi hep d\u00f6vecek. Can\u0131m\u0131z\u0131 yakan hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve gelirimizin hayat\u0131m\u0131z\u0131 devam ettirmekte yeterli olmamas\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan bug\u00fcnk\u00fc ekonomik kriz de temel de d\u00fczg\u00fcn bir demokrasi olmamas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Ne zaman ki toplum olarak siyasal tercihlerimiz de parti de\u011fil de insan gibi davranan bir devlet talebi esas olur o zaman t\u00fcm bu sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc de kolayla\u015fmaya ba\u015flar. H\u00e2s\u0131l\u0131 ARTIK DEMOKRAS\u0130 \u0130STEYEL\u0130M.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu \u00fclkede yoksulla\u015fmadan can g\u00fcvenli\u011fine, mal g\u00fcvenli\u011fine kadar her konu asl\u0131nda bir demokrasi olmamas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. K\u0131sacas\u0131 temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler hukukuna sahip<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12653,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[26],"tags":[99,112,116,108,114,113,106,115],"class_list":["post-12652","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-forum","tag-akp","tag-cinar-ilcesi","tag-devlet","tag-diyarbakir","tag-hukuk","tag-modern-devlet","tag-yangin","tag-yonetememe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12652","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12652"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12652\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12656,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12652\/revisions\/12656"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12653"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12652"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}