{"id":13388,"date":"2025-03-17T18:19:14","date_gmt":"2025-03-17T15:19:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/?p=13388"},"modified":"2025-03-17T18:19:15","modified_gmt":"2025-03-17T15:19:15","slug":"dunyanin-kara-alanlarinin-%75i-son-30-yilda-daha-kuru-hale-geldi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/2025\/03\/17\/dunyanin-kara-alanlarinin-%75i-son-30-yilda-daha-kuru-hale-geldi\/","title":{"rendered":"D\u00fcnya’n\u0131n Kara Alanlar\u0131n\u0131n %75’i Son 30 Y\u0131lda Daha Kuru Hale Geldi"},"content":{"rendered":"\n

BM bilim insanlar\u0131 yeni bir analizde, d\u00fcnyan\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgelerinde sel ve f\u0131rt\u0131na gibi suyla ilgili dramatik felaketler yo\u011funla\u015f\u0131rken, D\u00fcnya topraklar\u0131n\u0131n d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcnden fazlas\u0131n\u0131n son y\u0131llarda kal\u0131c\u0131 olarak daha kuru hale geldi\u011fi uyar\u0131s\u0131nda bulundu. Y\u00fcksek sera gaz\u0131 emisyon senaryolar\u0131nda, kurak alanlar\u0131n Orta Bat\u0131 Amerika Birle\u015fik Devletleri, orta Meksika, kuzey Venezuela, kuzeydo\u011fu Brezilya, g\u00fcneydo\u011fu Arjantin, t\u00fcm Akdeniz B\u00f6lgesi, Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131, g\u00fcney Afrika’n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ve g\u00fcney Avustralya’da geni\u015fleyece\u011fi tahmin edilmekte.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

BM \u00c7\u00f6lle\u015fme ile M\u00fccadele S\u00f6zle\u015fmesi’nin (UNCCD) d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 niteli\u011findeki raporuna g\u00f6re, 2020’ye kadar ge\u00e7en 30 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde D\u00fcnya topraklar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k %77,6’s\u0131 daha kuru ko\u015fullarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 d\u00f6nemde, kurak alanlar yakla\u015f\u0131k 4,3 milyon km2 geni\u015fledi – d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck 7. \u00fclkesi olan Hindistan’dan neredeyse \u00fc\u00e7te bir daha b\u00fcy\u00fck bir alan – ve \u015fu anda D\u00fcnya’daki t\u00fcm arazilerin %40,6’s\u0131n\u0131 kapl\u0131yor (Antarktika hari\u00e7).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Son y\u0131llarda k\u00fcresel topraklar\u0131n yakla\u015f\u0131k %7,6’s\u0131 – Kanada’dan daha b\u00fcy\u00fck bir alan – kurakl\u0131k e\u015fiklerinden (yani kurak olmayan alanlardan kurak alanlara veya daha az kurak kurak alan s\u0131n\u0131flar\u0131ndan daha kurak s\u0131n\u0131flara) ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bu alanlar\u0131n \u00e7o\u011fu, tar\u0131m, ekosistemler ve buralarda ya\u015fayan insanlar i\u00e7in korkun\u00e7 sonu\u00e7lar do\u011furacak \u015fekilde nemli manzaralardan kurak alanlara ge\u00e7i\u015f yapm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Ara\u015ft\u0131rma, e\u011fer d\u00fcnya sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131 azaltamazsa, bu y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuna kadar d\u00fcnyadaki nemli alanlar\u0131n %3’\u00fcn\u00fcn daha kurak alanlara d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi konusunda uyar\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Y\u00fcksek sera gaz\u0131 emisyon senaryolar\u0131nda, kurak alanlar\u0131n Orta Bat\u0131 Amerika Birle\u015fik Devletleri, orta Meksika, kuzey Venezuela, kuzeydo\u011fu Brezilya, g\u00fcneydo\u011fu Arjantin, t\u00fcm Akdeniz B\u00f6lgesi, Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131, g\u00fcney Afrika’n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ve g\u00fcney Avustralya’da geni\u015fleyece\u011fi tahmin edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ortado\u011fu\u2019daki \u0130lk Konferansta Tan\u0131t\u0131ld\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rapor, Kuruyan Topraklar\u0131n K\u00fcresel Tehdidi: B\u00f6lgesel Ve K\u00fcresel Kurakl\u0131k E\u011filimleri Ve Gelecek Projeksiyonlar\u0131<\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 rapor, UNCCD’nin yakla\u015f\u0131k 200 Taraf\u0131n\u0131n Suudi Arabistan’\u0131n Riyad kentinde d\u00fczenlenen 16. konferans\u0131nda (COP16), bug\u00fcne kadarki en b\u00fcy\u00fck BM arazi konferans\u0131nda ve kurakl\u0131\u011f\u0131n etkilerinden derinden etkilenen bir b\u00f6lge olan Orta Do\u011fu’da d\u00fczenlenen ilk UNCCD COP’unda tan\u0131t\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

UNCCD \u0130cra Sekreteri \u0130brahim Thiaw, “Bu analiz nihayet k\u00fcresel kuruma e\u011filimlerini uzun s\u00fcredir \u00e7evreleyen bir belirsizli\u011fi ortadan kald\u0131r\u0131yor” diyor. “Kurakl\u0131k krizi ilk kez bilimsel bir netlikle belgelenerek, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda milyarlarca insan\u0131 etkileyen varolu\u015fsal bir tehdidi ortaya koyuyor.” <\/p>\n\n\n\n

Thiaw “Kurakl\u0131\u011f\u0131n aksine -ge\u00e7ici d\u00fc\u015f\u00fck ya\u011f\u0131\u015f d\u00f6nemleri- kurakl\u0131k kal\u0131c\u0131, amans\u0131z bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc temsil ediyor” diye ekleyerek. “Kurakl\u0131klar sona erer. Ancak bir b\u00f6lgenin iklimi daha kuru hale geldi\u011finde, \u00f6nceki ko\u015fullara d\u00f6nme yetene\u011fi kaybolur.  \u015eu anda d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki geni\u015f topraklar\u0131 etkileyen daha kuru iklimler bir daha eski haline d\u00f6nmeyecek ve bu de\u011fi\u015fim D\u00fcnya’daki ya\u015fam\u0131 yeniden tan\u0131ml\u0131yor.” Dedi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130klim De\u011fi\u015fimi Ana Sorumlu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

BM’nin arazi bozulumu ve kurakl\u0131kla ilgili bilimsel de\u011ferlendirme organ\u0131 olan UNCCD Bilim-Politika Aray\u00fcz\u00fc (SPI) taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan rapor, bu de\u011fi\u015fimin ba\u015fl\u0131ca nedeni olarak insan kaynakl\u0131 iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine i\u015faret etmektedir. Elektrik \u00fcretimi, ula\u015f\u0131m, sanayi ve arazi kullan\u0131m\u0131ndaki de\u011fi\u015fikliklerden kaynaklanan sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131 gezegeni \u0131s\u0131tmakta ve di\u011fer insan faaliyetleri de ya\u011f\u0131\u015flar\u0131, buharla\u015fmay\u0131 ve bitki ya\u015fam\u0131n\u0131 etkileyerek kurakl\u0131\u011f\u0131 artt\u0131ran ko\u015fullar\u0131 yaratmakta.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel kurakl\u0131k endeksi (AI) verileri bu ko\u015fullar\u0131 takip etmekte ve on y\u0131llar boyunca yayg\u0131n bir de\u011fi\u015fimi ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kurakla\u015fma S\u0131cak Noktalar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Kuruma e\u011filiminden \u00f6zellikle etkilenen b\u00f6lgeler aras\u0131nda Avrupa’n\u0131n neredeyse tamam\u0131 (topraklar\u0131n\u0131n %95,9’u), Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin bat\u0131s\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131, Brezilya, Asya’n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 (\u00f6zellikle do\u011fu Asya) ve orta Afrika yer almaktad\u0131r.<\/li>
  • Bat\u0131 Amerika Birle\u015fik Devletleri ve Brezilya’n\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgeleri: \u00d6nemli kuruma e\u011filimleri, su k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ve orman yang\u0131nlar\u0131 \u00e7ok y\u0131ll\u0131k tehlikeler haline gelmektedir.<\/li>
  • Akdeniz ve G\u00fcney Avrupa: Bir zamanlar tar\u0131msal ekmek sepeti olarak kabul edilen bu b\u00f6lgeler, yar\u0131 kurak ko\u015fullar\u0131n geni\u015flemesiyle k\u00f6t\u00fc bir gelecekle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya.<\/li>
  • Orta Afrika ve Asya’n\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgeleri: Biyolojik olarak mega \u00e7e\u015fitlili\u011fe sahip bu b\u00f6lgelerde ekosistem bozulmas\u0131 ve \u00e7\u00f6lle\u015fme ya\u015fanmakta ve say\u0131s\u0131z canl\u0131 t\u00fcr\u00fc tehlike alt\u0131na girmektedir.<\/li><\/ul>\n\n\n\n

    Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, gezegendeki karalar\u0131n d\u00f6rtte birinden daha az\u0131 (%22,4) daha ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 ko\u015fullar ya\u015fad\u0131; Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin orta kesimleri, Angola’n\u0131n Atlantik k\u0131y\u0131s\u0131 ve G\u00fcneydo\u011fu Asya’n\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgelerinde nem art\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

    Bununla birlikte, genel e\u011filim a\u00e7\u0131k g\u00f6z\u00fck\u00fcyor: Kurak alanlar geni\u015flemekte, ekosistemleri ve toplumlar\u0131 kurakl\u0131\u011f\u0131n ya\u015fam\u0131 tehdit eden etkilerinden mustarip olmaya itmektedir.<\/p>\n\n\n\n

    Rapor, G\u00fcney Sudan ve Tanzanya’y\u0131 kurak alanlara ge\u00e7i\u015f yapan en b\u00fcy\u00fck arazi y\u00fczdesine sahip \u00fclkeler olarak ve \u00c7in’i kurak olmayan alanlardan kurak alanlara ge\u00e7i\u015f yapan en b\u00fcy\u00fck toplam alan\u0131 ya\u015fayan \u00fclke olarak adland\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    Kurakl\u0131\u011f\u0131n Y\u0131k\u0131c\u0131 Etkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Rapor, artan kurakl\u0131\u011f\u0131n etkilerinin basamakl\u0131 ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc oldu\u011funu, ya\u015fam\u0131n ve toplumun neredeyse her alan\u0131na dokundu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n

    Rapor, y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuna kadar t\u00fcm karalar\u0131n be\u015fte birinin artan kurakl\u0131k nedeniyle ani ekosistem d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri ya\u015fayabilece\u011fi, bunun da dramatik de\u011fi\u015fimlere (ormanlar\u0131n otlaklara d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ve di\u011fer de\u011fi\u015fiklikler gibi) neden olabilece\u011fi ve d\u00fcnyadaki bir\u00e7ok bitki, hayvan ve di\u011fer canl\u0131lar\u0131n neslinin t\u00fckenmesine yol a\u00e7abilece\u011fi uyar\u0131s\u0131nda bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n