{"id":13408,"date":"2025-03-18T16:22:12","date_gmt":"2025-03-18T13:22:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/?p=13408"},"modified":"2025-03-18T16:22:49","modified_gmt":"2025-03-18T13:22:49","slug":"savaslar-dogaya-da-yikim-getiriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/2025\/03\/18\/savaslar-dogaya-da-yikim-getiriyor\/","title":{"rendered":"Sava\u015flar Do\u011faya da Y\u0131k\u0131m Getiriyor"},"content":{"rendered":"\n

Sava\u015f en b\u00fcy\u00fck ekolojik y\u0131k\u0131m nedeni. Sava\u015f esnas\u0131nda kullan\u0131lan patlay\u0131c\u0131lar, askeri hareketlilik topra\u011fa, suya ve havaya canl\u0131 hayat i\u00e7in tonlarca zararl\u0131 kimyasal at\u0131k b\u0131rak\u0131r. Askeri faaliyet, askeri te\u00e7hizat ve silahlar\u0131n \u00fcretiminde, askeri sistemlerin konu\u015fland\u0131r\u0131lmas\u0131nda ve test edilmesinde, askeri g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131nda ve askeri at\u0131klar\u0131n depolanmas\u0131 ve yeniden i\u015flenmesinde \u00e7evreyi do\u011frudan etkiler. Bu sistemler ve faaliyetler ister geleneksel, ister kimyasal, biyolojik veya n\u00fckleer olsun, \u00e7evresel bozulmaya katk\u0131da bulunurlar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130nsanl\u0131k her zaman sava\u015f kay\u0131plar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00fc ve yaral\u0131 askerler ve siviller, y\u0131k\u0131lan \u015fehirler ve ge\u00e7im kaynaklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan saym\u0131\u015f olsa da, \u00e7evre genellikle sava\u015f\u0131n kamuya a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015f kurban\u0131 olarak kald\u0131. Su kuyular\u0131 kirlendi, ekinler yak\u0131ld\u0131, ormanlar kesildi, toprak zehirlendi ve askeri avantaj elde etmek i\u00e7in hayvanlar \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Sava\u015f en b\u00fcy\u00fck ekolojik y\u0131k\u0131m nedeni. Sava\u015f esnas\u0131nda kullan\u0131lan patlay\u0131c\u0131lar, askeri hareketlilik topra\u011fa, suya ve havaya canl\u0131 hayat i\u00e7in tonlarca zararl\u0131 kimyasal at\u0131k b\u0131rak\u0131r. Askeri faaliyet, askeri te\u00e7hizat ve silahlar\u0131n \u00fcretiminde, askeri sistemlerin konu\u015fland\u0131r\u0131lmas\u0131nda ve test edilmesinde, askeri g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131nda ve askeri at\u0131klar\u0131n depolanmas\u0131 ve yeniden i\u015flenmesinde \u00e7evreyi do\u011frudan etkiler. Bu sistemler ve faaliyetler ister geleneksel, ister kimyasal, biyolojik veya n\u00fckleer olsun, \u00e7evresel bozulmaya katk\u0131da bulunuyorlar. Eski Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Sekreteri Ban Ki-moon, Sava\u015fta \u00c7evrenin S\u00f6m\u00fcr\u00fclmesini \u00d6nleme Uluslararas\u0131 G\u00fcn\u00fc m\u00fcnasebetiyle, \u201cTopraklar\u0131n kirlenmesinden do\u011fal kaynaklar\u0131n ya\u011fmalanmas\u0131na kadar, \u00e7evre uzun zamand\u0131r sessiz bir sava\u015f zayiat\u0131 olmu\u015ftur\u201d demi\u015fti. Silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma. Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7evre Program\u0131 (UNEP), son 60 y\u0131lda t\u00fcm devletleraras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n en az y\u00fczde 40’\u0131n\u0131n do\u011fal kaynaklarla ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu ve bu ba\u011flant\u0131n\u0131n ilk be\u015f y\u0131lda bir \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n tekrarlama riskini ikiye katlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. 1990’dan bu yana, kereste, elmas, alt\u0131n, mineraller ve petrol gibi y\u00fcksek de\u011ferli kaynaklar veya verimli toprak ve su gibi k\u0131t kaynaklar olsun, do\u011fal kaynaklar\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesiyle ili\u015fkili en az 18 \u015fiddetli \u00e7at\u0131\u015fma k\u00f6r\u00fcklendi.[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Sava\u015f Karbon Emisyonlar\u0131n\u0131 Artt\u0131r\u0131yor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Y\u00fcksek yo\u011funluklu \u00e7at\u0131\u015fmalar b\u00fcy\u00fck miktarlarda yak\u0131t gerektirir ve t\u00fcketir, bu da b\u00fcy\u00fck CO2 emisyonlar\u0131na yol a\u00e7ar ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine katk\u0131da bulunur. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli ara\u00e7 hareketleri, patlay\u0131c\u0131 m\u00fchimmat\u0131n yo\u011fun kullan\u0131m\u0131 gibi hassas arazilerde ve jeo\u00e7e\u015fitlilikte yayg\u0131n fiziksel hasara yol a\u00e7abilir. Kentsel alanlarda patlay\u0131c\u0131 silahlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131, hava ve toprak kirlili\u011fine neden olabilecek \u00e7ok miktarda enkaz ve moloz olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n

Kirlilik, hafif sanayiye ve su ar\u0131tma tesisleri gibi \u00e7evreye duyarl\u0131 altyap\u0131ya verilen zararlardan da kaynaklanabilir. Enerji kaynaklar\u0131n\u0131n kayb\u0131, \u00e7evreye zarar veren, ar\u0131tma tesislerini veya pompalama sistemlerini kapatan ya da daha kirletici yak\u0131tlar\u0131n kullan\u0131m\u0131na yol a\u00e7an ve s\u00fcreklilik g\u00f6steren etkilere sahip oluyor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Askeri Malzemeler de Kirletiyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7at\u0131\u015fmalarda kullan\u0131lan silahlar ve askeri malzemeler de \u00e7evresel miraslar b\u0131rakmaktad\u0131r. Kara may\u0131nlar\u0131, misket bombalar\u0131 ve di\u011fer patlay\u0131c\u0131 sava\u015f kal\u0131nt\u0131lar\u0131, tar\u0131m arazilerine eri\u015fimi k\u0131s\u0131tlayabilir ve topraklar\u0131 ve su kaynaklar\u0131n\u0131 metaller ve zehirli enerjik malzemelerle kirletebiliyor. B\u00fcy\u00fck \u00e7at\u0131\u015fmalarda, b\u00fcy\u00fck miktarlarda askeri hurda olu\u015fturulur veya terk edilebilir; bunlar maruz kalanlarda akut ve kronik sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 olu\u015ftururken, bunlar\u0131n i\u00e7erdi\u011fi bir dizi kirletici madde, topra\u011f\u0131 ve yeralt\u0131 suyunu kirletiyor. Bir\u00e7ok geleneksel silah\u0131n toksik bile\u015fenleri mevcut, mesela \u0131rak sava\u015f\u0131nda kullan\u0131lan seyreltilmi\u015f uranyum di\u011fer n\u00fckleer at\u0131klar gibi radyoaktiftir. Beyaz fosfor gibi yan\u0131c\u0131 silahlar sadece zehirli olmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda ya\u015fam alanlar\u0131na ate\u015f yoluyla da zarar verebilir. \u015eu anda s\u0131n\u0131rl\u0131 olmakla birlikte, kimyasal yaprak d\u00f6k\u00fcc\u00fclerin yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131, Vietnam’\u0131n geni\u015f b\u00f6lgelerinde halk ve ekolojik ya\u015fama \u00e7ok zarar verdi. Sava\u015f\u0131n ekolojik maliyetleri kitap olacak kadar \u00e7ok \u015fey i\u00e7erir. Bu nedenle bir ekoloji savunuru do\u011fal olarak sava\u015f ve askeri \u00e7at\u0131\u015fma kar\u015f\u0131t\u0131 olarak anti-militarizmi bir \u00f6l\u00e7\u00fcde i\u00e7ine alan bir tutum i\u00e7indedir ve olmal\u0131d\u0131r da.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> https:\/\/www.un.org\/en\/observances\/environment-in-war-protection-day<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sava\u015f en b\u00fcy\u00fck ekolojik y\u0131k\u0131m nedeni. Sava\u015f esnas\u0131nda kullan\u0131lan patlay\u0131c\u0131lar, askeri hareketlilik topra\u011fa, suya ve havaya canl\u0131 hayat i\u00e7in tonlarca<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13412,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[10,314],"tags":[461,32,462,465,460,464,463],"class_list":["post-13408","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-eco-news","category-savas-ve-doga","tag-doga","tag-ekoloji","tag-hayvanlar","tag-iklim","tag-savas","tag-su","tag-toprak"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13408","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13408"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13408\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13415,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13408\/revisions\/13415"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13408"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13408"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13408"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}