{"id":3968,"date":"2019-11-28T10:32:32","date_gmt":"2019-11-28T07:32:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/?p=3968"},"modified":"2019-11-28T10:32:33","modified_gmt":"2019-11-28T07:32:33","slug":"cevre-de-aslinda-bir-sinif-meselesi-ragip-duran","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/2019\/11\/28\/cevre-de-aslinda-bir-sinif-meselesi-ragip-duran\/","title":{"rendered":"\u00c7evre de asl\u0131nda bir s\u0131n\u0131f meselesi &#8211; Rag\u0131p Duran"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ot-\u00e7i\u00e7ek-b\u00f6cek sevgisi mi yoksa sanayi, ekonomi, kalk\u0131nma ve yoksulluk mu? Ekoloji \u00e7ok siyasi, \u00e7ok ideolojik bir alan. Sol burada ne yapabilir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">29 Kas\u0131m\u2019da \u0130stanbul\u2019da K\u00fcresel \u0130klim Grevi eylemi yap\u0131lacak. Organizat\u00f6rlerin temel \u015fiar\u0131, \u2018\u2019\u0130klimi de\u011fil, sistemi de\u011fi\u015ftir!\u2019\u2019 Ayn\u0131 g\u00fcn Madrid\u2019de devlet ve h\u00fck\u00fcmet ba\u015fkanlar\u0131 her zamanki protokoler toplant\u0131lar\u0131ndan birini d\u00fczenliyor. Resmi cenahtan \u015fimdiye kadar do\u011fru d\u00fcr\u00fcst bir karar \u00e7\u0131kmad\u0131, somut ve ciddi bir uygulama da yok. Devlet ve h\u00fck\u00fcmet ba\u015fkanlar\u0131 zaten kendi halklar\u0131n\u0131n, uluslar\u0131n\u0131n, yurtta\u015flar\u0131n\u0131n de\u011fil sanayicilerin, i\u015f insanlar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n temsilcisi. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7evre, yani do\u011fan\u0131n korunmas\u0131 \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n en \u00f6nemli sorunlar\u0131ndan biri. \u00c7\u00fcnk\u00fc milyarlarca insan i\u00e7in bir hayat memat meselesi. \u00dcstelik \u00e7evre, ekonomiyle, kalk\u0131nmayla k\u0131saca siyasetle birebir ba\u011flant\u0131l\u0131 bir alan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">BM, AB gibi kurumlardan \u00e7ok esas olarak her \u00fclkede STK\u2019lar \u00e7evre konusuna \u00f6zel \u00f6nem veriyor. Y\u00fczbinler sokaklara \u00e7\u0131k\u0131yor. Gen\u00e7 aktivist Greta Thunberg ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir seferberlik ba\u015flatabildi. Bravo. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kapitalizmin k\u00e2r h\u0131rs\u0131, b\u00fcy\u00fcme saplant\u0131s\u0131, kalk\u0131nma s\u00f6ylevleri ormanlar\u0131n yok olmas\u0131na, kentlerin beton tarlas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesine neden oluyor. Nehirler kirleniyor, atmosfer zehirleniyor, yedi\u011fimiz i\u00e7ti\u011fimiz her \u015fey kimyasal dolu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7evre m\u00fccadelesi yeni de\u011fil. Daha 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda, Amerikal\u0131 sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Henry George, kalk\u0131nma ile sosyal adaletin nas\u0131l uyumlu hale getirilece\u011fi konusunda \u00f6neriler sunmu\u015f. Egoist i\u015ftahlar\u0131n do\u011fal kaynaklar\u0131 mahvetmesine kar\u015f\u0131 tedbirler tasarlam\u0131\u015f. \u00c7\u00fcnk\u00fc sonu\u00e7 olarak, do\u011fay\u0131 katleden do\u011fan\u0131n bizzat kendisi filan de\u011fil. Do\u011fay\u0131 insanlar ve o insanlar\u0131 y\u00f6netenlerin kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in benimsedi\u011fi sistemler\/rejimler tahrip ediyor. Do\u011fan\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131 tek ba\u015f\u0131na bir olumsuzluk de\u011fil. Kaynaklar\u0131n israf edilmesi, s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak sosyal adaletsizli\u011fi de getiriyor. Ve b\u00fct\u00fcn bu yok olu\u015f, sanayinin ve ekonominin b\u00fcy\u00fcmesi ad\u0131na ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Asl\u0131nda \u00e7\u0131plak g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclebilecek bir ger\u00e7ek: \u00c7evre kirlili\u011finin birinci ve en b\u00fcy\u00fck ma\u011fdurlar\u0131 yoksullar. Onlar\u0131n gecekondu mahallelerinde fabrika dumanlar\u0131ndan g\u00f6z g\u00f6z\u00fc g\u00f6rm\u00fcyor. \u00c7al\u0131\u015fanlar sabah\u0131n k\u00f6r\u00fcnde \u00f6ks\u00fcre \u00f6ks\u00fcre otob\u00fcs duraklar\u0131nda kuyruklarda bekliyor. Beslenmede de ayn\u0131 durum sabit. En \u00e7ok yoksullar\u0131n yediklerinde, zararl\u0131 hatta kanserojen maddeler, geneti\u011fi ile oynanm\u0131\u015f yiyecekler var. Zenginler, deniz kenar\u0131 semtlerde, havas\u0131 nispeten daha temiz b\u00f6lgelerde oturuyor. Onlar\u0131n paras\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in daha kaliteli, daha temiz, i\u015fte organik\/biyonik filan denilen besin maddeleri t\u00fcketiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7evre konusunda en erken uyananlar anar\u015fistler oldu. Onlar ba\u015ftan beri do\u011faya uyuma \u00f6nem verdi. Denetimsiz b\u00fcy\u00fcmeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan bu kesim, insanlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re de\u011fil, \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n insanlara g\u00f6re d\u00fczenlenmesini talep ediyor. Ho\u015f, anar\u015fistler asl\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaya kar\u015f\u0131d\u0131r ama hep insan odakl\u0131 bir perspektifleri vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7evre ile s\u0131n\u0131f, \u00e7evre ile ekonomi aras\u0131ndaki ili\u015fkiler, esas olarak 60\u2019lardan sonra, yani Bat\u0131\u2019da kapitalist devrim denilen ucubeden sonra iyice ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu i\u015fin \u00f6nc\u00fclerinden biri de Frans\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Ren\u00e9 Dumond\u2019dur. 70\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda ben Aix-en-Provence\u2019da (Marsilya) \u00fcniversite \u00f6\u011frencisiydim. B\u00f6yle bembeyaz sa\u00e7lar\u0131 arslan yelesi gibi olan adam, kocaman anfide m\u00fcthi\u015f bir konferans vermi\u015fti: \u2018\u2019\u00c7evre meselesi siyasi ve ekonomik bir sorundur, yoksullukla do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r\u2019\u2019 demi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hakim s\u0131n\u0131flarla k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar, \u00e7evre meselesini ot-b\u00f6cek-\u00e7i\u00e7ek sevgisi gibi sunmaya pek te\u015fne. B\u00fcy\u00fck holdingler de fabrikalar\u0131n\u0131n bacalar\u0131na filtre tak\u0131nca \u00e7evreci olduklar\u0131n\u0131 san\u0131yor ya da bizim onlar\u0131 \u00e7evreci g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcze inan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">80\u2019lerin sonunda 90\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131nda reel sosyalizm \u00e7\u00f6k\u00fcp solculuk hem siyasi hem de ideolojik bir darbe al\u0131nca, Bat\u0131 Avrupa\u2019da ve ABD\u2019de Ye\u015fil Hareketler boy g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131. \u0130lgin\u00e7tir, 80 \u00f6ncesinin Marksist, devrimci, solcu \u00f6rg\u00fct militanlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu, bu Ye\u015fil Hareketlere ge\u00e7ti. (Bizim eskilerden bir tanesi neo-fa\u015fist oldu, o kurald\u0131\u015f\u0131!) Eskiden solcu olanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funda d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirme hevesi hen\u00fcz s\u00f6nmemi\u015fti. \u0130\u015fte \u015fimdilerde filizlenen \u2018\u2019Pop\u00fcler Ekoloji\u2019\u2019 ak\u0131m\u0131 da bu eski solcu neslin yeni bir fikri\/\u00fcr\u00fcn\u00fc. Art\u0131k klasik siyasetin \u00e7\u0131kmazlar\u0131ndan hakl\u0131 olarak b\u0131km\u0131\u015f olan geni\u015f kitlelere, sol, yeni bir ya\u015fam, yeni bir d\u00fcnya perspektifi verebilir. Bu da ancak do\u011fal \u00e7evreye en \u00e7ok ihtiyac\u0131 olan kesimlerde, yani yoksullarda, yani emek\u00e7ilerde, yani b\u00fcy\u00fck kentlilerde, mevcut neo-liberal d\u00fczenden kurtulma talebini yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmakla m\u00fcmk\u00fcn olabilir. \u00c7evrecili\u011fin ne solcu ne sa\u011fc\u0131 bir ideoloji oldu\u011fu do\u011fru de\u011fil. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7evre, hem ki\u015fisel hem de toplumsal bir talep. Mevcut siyasal, toplumsal, k\u00fclt\u00fcrel ve ideolojik yerle\u015fik d\u00fczeni sorgulama ihtiyac\u0131, b\u00fcy\u00fck bir ihtimalle \u00e7evre gibi son derece pop\u00fcler bir tema ile sa\u011flanabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">(*) Bu yaz\u0131, \u00e7evre tarih\u00e7isi Val\u00e9rie Chansigaud\u2019nun 24 Kas\u0131m tarihli Lib\u00e9ration gazetesinde yay\u0131nlanan \u2018\u2019\u00c7evre Krizlerinde Bir S\u0131n\u0131f Boyutu Vard\u0131r\u2019\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 s\u00f6yle\u015fisi temelinde kaleme al\u0131nd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kaynak: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.artigercek.com\/yazarlar\/ragipduran\/cevre-de-aslinda-bir-sinif-meselesi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"Art\u0131 Ger\u00e7ek (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\">Art\u0131 Ger\u00e7ek<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><div><br><\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ot-\u00e7i\u00e7ek-b\u00f6cek sevgisi mi yoksa sanayi, ekonomi, kalk\u0131nma ve yoksulluk mu? Ekoloji \u00e7ok siyasi, \u00e7ok ideolojik bir alan. Sol burada ne<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3969,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-3968","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-forum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3968","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3968"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3968\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3970,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3968\/revisions\/3970"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3969"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3968"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3968"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3968"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}