{"id":4862,"date":"2020-06-02T11:47:07","date_gmt":"2020-06-02T08:47:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/?p=4862"},"modified":"2020-06-02T12:20:56","modified_gmt":"2020-06-02T09:20:56","slug":"meksika-zapatista-yerlilerinin-yonetim-organlari-otonom-belediyeler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/2020\/06\/02\/meksika-zapatista-yerlilerinin-yonetim-organlari-otonom-belediyeler\/","title":{"rendered":"Meksika Zapatista Yerlilerinin Y\u00f6netim Organlar\u0131: Otonom Belediyeler"},"content":{"rendered":"\n

Zapatistalar olarak bilinen Zapatista Ulusal Kurtulu\u015f Ordusu (EZLN), faaliyetlerine bir grup ayd\u0131n\u0131n gerilla hareketi olu\u015fturmak \u00fczere 1980\u2019lerde bir araya gelmesiyle ba\u015flad\u0131. Meksika\u2019da ve d\u00fcnyada bilinir hale gelmeleri 1 Ocak 1994\u2019\u00fcn ilk saatlerinde 3000 Maya yerlisinin, Meksika\u2019n\u0131n Guatemala s\u0131n\u0131r\u0131na yak\u0131n da\u011fl\u0131k Chiapas b\u00f6lgesinde silahl\u0131 bir ayaklanma ba\u015flatmas\u0131 ve be\u015f kenti ele ge\u00e7irmesiyle olmu\u015ftur. Zapatistalar 12 Ocak 1994\u2019de, hemen 12 g\u00fcn sonra ate\u015fkes ilan edildi. Bu 12 g\u00fcn EZLN\u2019nin g\u00fc\u00e7 kulland\u0131\u011f\u0131 tek d\u00f6nemdi. Bundan sonra sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinin iste\u011fiyle sald\u0131r\u0131 mahiyetli \u015fiddet kullanmay\u0131 kestiler. Bunun yerine \u00f6zerk y\u00f6netimler olu\u015fturulmas\u0131 \u00e7abas\u0131na destek verdiler ve bu arada h\u00fck\u00fcmetle g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015flad\u0131lar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Zapatistalar olarak bilinen Zapatista Ulusal Kurtulu\u015f Ordusu (EZLN), faaliyetlerine bir grup ayd\u0131n\u0131n gerilla hareketi olu\u015fturmak \u00fczere 1980\u2019lerde bir araya gelmesiyle ba\u015flad\u0131. Meksika\u2019da ve d\u00fcnyada bilinir hale gelmeleri 1 Ocak 1994\u2019\u00fcn ilk saatlerinde 3000 Maya yerlisinin, Meksika\u2019n\u0131n Guatemala s\u0131n\u0131r\u0131na yak\u0131n da\u011fl\u0131k Chiapas b\u00f6lgesinde silahl\u0131 bir ayaklanma ba\u015flatmas\u0131 ve be\u015f kenti ele ge\u00e7irmesiyle olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Bu tarih ABD, Kanada ve Meksika aras\u0131nda g\u00fcmr\u00fck vergilerini d\u00fc\u015f\u00fcrerek, Meksika\u2019y\u0131 serbest ticaret b\u00f6lgesi haline getirecek NAFTA (Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anla\u015fmas\u0131) antla\u015fmas\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihtir. Bu anla\u015fma y\u00fczy\u0131llard\u0131r bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc alt\u0131nda olan Amerikan yerlileri i\u00e7in bu zulm\u00fcn yeni bir halkas\u0131n\u0131 te\u015fkil ediyordu. Dolay\u0131s\u0131yla bu g\u00fcn\u00fcn se\u00e7ilmesi bir rastlant\u0131 de\u011fildi. Zapatistalar 12 Ocak 1994\u2019de, hemen 12 g\u00fcn sonra ate\u015fkes ilan edildi. Bu 12 g\u00fcn EZLN\u2019nin g\u00fc\u00e7 kulland\u0131\u011f\u0131 tek d\u00f6nemdi. Bundan sonra sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinin iste\u011fiyle sald\u0131r\u0131 mahiyetli \u015fiddet kullanmay\u0131 kestiler. Bunun yerine \u00f6zerk y\u00f6netimler olu\u015fturulmas\u0131 \u00e7abas\u0131na destek verdiler ve bu arada h\u00fck\u00fcmetle g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

H\u00fck\u00fcmetle y\u00fcr\u00fct\u00fclen g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sonucunda 1996\u2019da Yerli Haklar\u0131 ve K\u00fclt\u00fcrleri \u00dczerine San Andres Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 imzalad\u0131lar. H\u00fck\u00fcmetle EZLN aras\u0131nda imzalanan ve 57 farkl\u0131 yerli halka k\u0131smi otonomi (\u00f6zerklik) tan\u0131yan bu Yerli Haklar\u0131 yasas\u0131 Meksika\u2019da yerlilerin haklar\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele eden herkesin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc do\u011frultusunda belirlendi. Ancak mevcut h\u00fck\u00fcmet bu anla\u015fmaya hi\u00e7bir zaman uymay\u0131p, mecburen g\u00fcndeme getirmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde de anla\u015fmada de\u011fi\u015fikli\u011fe gitti. Ayr\u0131ca yerlilere y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 artt\u0131rarak devam ettirdi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

G\u00f6r\u00fc\u015fmeler t\u00fcm\u00fcyle t\u0131kand\u0131ktan ve at\u0131lacak tek bir ad\u0131m dahi kalmad\u0131\u011f\u0131 kanaati olu\u015ftuktan sonra, EZLN yine halka dan\u0131\u015farak 2001\u2019de h\u00fck\u00fcmetle t\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri kesme ve kendi \u00f6zy\u00f6netimlerini kurma karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. 2003 y\u0131l\u0131ndan itibaren de Zapatista Otonom Belediyelerinin g\u00fc\u00e7lendirilmesini, belediyeler aras\u0131 e\u015fitsizliklerin giderilmesini hedefleyen, belediyeleri karar alma ve koordinasyon mercii haline getiren \u0130yi Y\u00f6netim Konseyleri olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00f6zy\u00f6netimler halk\u0131n y\u00f6netime kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131, g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesi ve kaynaklar\u0131n adil ve e\u015fit da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 (sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim, organik tar\u0131m, vs.) sa\u011flamay\u0131 \u00f6nlerine koymu\u015ftur. Denilebilir ki EZLN bir ordudur ve dolay\u0131s\u0131yla hiyerar\u015fik bir yap\u0131ya sahiptir, kat\u0131l\u0131mc\u0131 karar alma s\u00fcre\u00e7leri ve demokrasiden nas\u0131l bahsedilebilir sorununa y\u00f6nelik bu y\u00f6ndeki de\u011fi\u015fimi Komutan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Marcos\u2019un 2005 Haziran tarihli 6. Deklarasyon\u2019daki s\u00f6zleri ifade etmektedir:<\/p>\n\n\n\n

\u201cEZLN\u2019nin siyasal-askeri bile\u015feni demokratik de\u011fildi, \u00e7\u00fcnk\u00fc o bir orduydu. Ve tepede ordunun, altta demokratik olan\u0131n olmas\u0131n\u0131n iyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck\u2026 Bunun tersi ge\u00e7erli olmal\u0131yd\u0131: Demokratik-siyasal olan yukar\u0131dan y\u00f6netmeli, askeri olan altta boyun e\u011fmeliydi. Ya da belki a\u015fa\u011f\u0131da hi\u00e7bir \u015feyin olmamas\u0131, her \u015feyin ayn\u0131 d\u00fczeyde olmas\u0131, askeriyenin bulunmamas\u0131 daha iyiydi; Zapatistalar art\u0131k kimsenin asker olmamas\u0131 i\u00e7in asker olmu\u015flard\u0131. Pek\u00e2l\u00e2, bu sorun konusunda \u015funu yapt\u0131k; siyasal-askeri olan\u0131 Zapatista kom\u00fcnitelerindeki \u00f6rg\u00fctlenmenin \u00f6zerk ve demokratik ve\u00e7helerinden ay\u0131rmaya ba\u015flad\u0131k. Ve b\u00f6ylece, \u00f6nceleri EZLN taraf\u0131ndan al\u0131nan karar ve yap\u0131lan eylemler yava\u015f yava\u015f k\u00f6ylerdeki demokratik bi\u00e7imde se\u00e7ilmi\u015f otoritelere devredilmeye ba\u015flad\u0131.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kendilerini \u201cy\u00fcr\u00fcd\u00fck\u00e7e \u00f6n\u00fcnde yeni patikalar a\u00e7\u0131lan bir onur y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc\u201d olarak tan\u0131mlayan Zapatistalar ge\u00e7mi\u015f b\u00fct\u00fcn devrimci tarihi \u00fcstlenmekle birlikte hi\u00e7bir re\u00e7eteye ba\u011fl\u0131 kalmaks\u0131z\u0131n hareket etmeyi \u00f6nlerine koymu\u015flard\u0131r. Onlar i\u00e7in \u00f6nemli olan insanl\u0131\u011fa ve onurlu bir ya\u015fama dair ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f t\u00fcm arzular\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7mak, acil gereksinmelerin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ve adanm\u0131\u015f bir kararl\u0131l\u0131kt\u0131r. Bunun i\u00e7in ge\u00e7mi\u015fteki hatalardan ders \u00e7\u0131karmay\u0131 ve insanlar\u0131n kendi arzular\u0131n\u0131n pe\u015finden gitmesinin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel olan iktidar\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeyi hedeflemektedirler.<\/p>\n\n\n\n

Bu hedef onlar\u0131 devlete, partilere ve temsili demokrasiye kar\u015f\u0131 hep mesafeli bir tutum almaya g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Zapatistalar\u0131nki Maya yerlilerinin kendi tarihlerinden getirdikleri k\u00fclt\u00fcrle yo\u011frulmu\u015f bir kom\u00fcnal demokrasi deneyimidir. Onlar kapitalizmin ortak m\u00fclkiyete ait \u015feyleri gasp etmesinin ve bireyselle\u015ftirmesinin kar\u015f\u0131s\u0131na kom\u00fcnal m\u00fclkiyeti, dayan\u0131\u015fmay\u0131 ve ortakla\u015fmac\u0131 bir ya\u015fam\u0131 koymaktad\u0131r. Ve bunu sadece Meksika\u2019daki yerliler i\u00e7in de\u011fil, yerk\u00fcrede ya\u015fayan herkes i\u00e7in istiyorlar:<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u2026\u00d6rg\u00fctlerin \u00f6zerkli\u011fi ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na, m\u00fccadele y\u00f6ntemlerine, \u00f6rg\u00fctlenme tarzlar\u0131na, i\u00e7 karar alma s\u00fcre\u00e7lerine, me\u015fru temsillerine kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131 i\u00e7ersinde\u2026 Bu topraklar\u0131, bu g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc kendileri kadar sevenleri\u201d, t\u00fcm yerlileri, i\u015f\u00e7ileri, k\u00f6yl\u00fcleri, \u00f6\u011fretmenleri, \u00f6\u011frencileri, ev kad\u0131nlar\u0131n\u0131, esnaf\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletme sahiplerini, mikro-i\u015fletme sahiplerini, emeklileri, engellileri, dindar erkek ve kad\u0131nlar\u0131, bilim insanlar\u0131n\u0131, sanat\u00e7\u0131lar\u0131, ayd\u0131nlar\u0131, gen\u00e7 insanlar\u0131, kad\u0131nlar\u0131, ya\u015fl\u0131lar\u0131, e\u015fcinselleri ve lezbiyenleri, erkek ve k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131, yani Meksika\u2019n\u0131n ve d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm renklerini m\u00fccadelelerini birle\u015ftirmek \u00fczere birlikte karar almaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n

Yaln\u0131zca esmer y\u00fcre\u011fimizde de\u011fil, ayn\u0131 zamanda A\u015fa\u011f\u0131 Meksika\u2019n\u0131n k\u00f6\u015felerindeki yolculu\u011fumuzda g\u00f6rd\u00fcklerimizden ve duyduklar\u0131m\u0131zdan bahsediyorum. Kaybetmedi\u011fimiz \u015feyden, a\u015fa\u011f\u0131da neysek o oldu\u011fumuzdan ve \u00fcst\u00fcm\u00fczde olanlar\u0131n kazanmad\u0131\u011f\u0131ndan eminiz. Kahramanlar\u0131n, liderlerin ve politikac\u0131 cambazlar\u0131n de\u011fil, kad\u0131n ve erkek olan a\u015fa\u011f\u0131n\u0131n tarihinin y\u00fcr\u00fcyecek daha \u00e7ok yolu ve direni\u015fin eski tekerini d\u00f6nd\u00fcrmeye \u00e7ok ihtiyac\u0131 var.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ufkumuzda sadece sanc\u0131lar ve ac\u0131lar yok. Ke\u015ffedilecek renkler ve in\u015fa edilecek d\u00fcnyalar da var.<\/em><\/p>\n\n\n\n

(Komutan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Marcos)<\/p>\n\n\n\n

Okuma \u00f6nerisi:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gloria Munoz Ramirez, Ate\u015f ve S\u00f6z: 20. ve 10. Y\u0131l\u0131nda EZLN, Ayr\u0131nt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, 2005.
Subcommandante Marcos, Durito\u2019yla S\u00f6yle\u015filer, Otonom Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2007.<\/p>\n\n\n\n

Kaynak: <\/strong>Gezi Bro\u015f\u00fcr<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zapatistalar olarak bilinen Zapatista Ulusal Kurtulu\u015f Ordusu (EZLN), faaliyetlerine bir grup ayd\u0131n\u0131n gerilla hareketi olu\u015fturmak \u00fczere 1980\u2019lerde bir araya gelmesiyle<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4865,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-4862","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-eco-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4862","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4862"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4862\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4875,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4862\/revisions\/4875"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4865"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}