{"id":4866,"date":"2020-06-02T11:58:19","date_gmt":"2020-06-02T08:58:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/?p=4866"},"modified":"2020-06-02T11:58:21","modified_gmt":"2020-06-02T08:58:21","slug":"gezi-ve-gida-hareketinin-bagimsizligi-umut-kocagoz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/2020\/06\/02\/gezi-ve-gida-hareketinin-bagimsizligi-umut-kocagoz\/","title":{"rendered":"Gezi ve G\u0131da Hareketinin Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 &#8211; Umut Kocag\u00f6z"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>G\u0131da krizi derinle\u015ftik\u00e7e yurtta\u015f inisiyatifleri, meslek \u00f6rg\u00fctleri, STK\u2019lar, yerel y\u00f6netimler, siyasal partiler g\u0131da alan\u0131nda faaliyetlerini yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131. Farkl\u0131 ihtiya\u00e7lar, talepler ve \u00e7\u0131karlar \u00fczerinden bu farkl\u0131 akt\u00f6rlerin g\u0131da hareketini olu\u015fturdu\u011fu s\u00f6ylenebilir. \u00d6zellikle yerel y\u00f6netimlerin, STK\u2019lar\u0131n ve siyasi partilerin g\u0131da hareketi i\u00e7erisinde rol oynamas\u0131, g\u0131da hareketinin bir tak\u0131m s\u00f6z, talep ve etkinliklerinin g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck kazanmas\u0131na vesile oldu. Bu durum, hareketin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve taleplerin nas\u0131l hayata ge\u00e7ti\u011fi konusunda bir tak\u0131m soru i\u015faretleri do\u011furmakta.\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Burada, \u00e7ok fazla e\u011filim olsa da, bu e\u011filimlerin iki ucunu g\u00f6zlemleyebiliriz: bir yanda g\u0131daya ili\u015fkin her \u015feyi (g\u0131da hareketini) b\u00fct\u00fcn olarak siyasi partilere ve anaak\u0131m siyasete teslim etmek; di\u011fer yanda, anaak\u0131m siyasal d\u00fcnya ile hi\u00e7 angaje olmadan, bu siyasal alan yokmu\u015f gibi hareket etmek\u2026 Yukar\u0131da and\u0131\u011f\u0131m\u0131z&nbsp;<em>V for Vendetta<\/em>&nbsp;filmindeki c\u00fcmleyi de\u011fi\u015ftirecek olursak: \u201cg\u0131da hareketi mi siyasetten korkacak yoksa siyaset mi g\u0131da hareketinden?\u201d. G\u0131da hareketi \u201cba\u011f\u0131ms\u0131z\u201d bir siyaset bulabilecek\/kurabilecek mi?&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u00d6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fc veslesiyle, Gezi\u2019yi referans alarak \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Onlarca \u00e7e\u015fitlilikteki \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00e7aban\u0131n, bu \u00e7abay\u0131 a\u015facak \u015fekilde bir araya gelerek milyonlarca insan\u0131 mobilize edebildi\u011fi ve s\u0131n\u0131rl\u0131 da olsa kendi kurumlar\u0131n\u0131 in\u015fa edebildi\u011fine tan\u0131kl\u0131k ettik. B\u00f6ylece, herkesi ilgilendiren sorunlarda, sorunlar\u0131 ya\u015fayan insanlar ger\u00e7ek \u00f6zneler haline gelebildi, kendi s\u00f6z ve karar haklar\u0131n\u0131 in\u015fa etmeyi deneyimledi. Yurtta\u015flar, kendi sorunlar\u0131 konusunda inisiyatif alabileceklerini, kendi ya\u015fam ekonomilerini organize edebileceklerini s\u0131nad\u0131lar. Eskinin merkezi ve hiyerar\u015fik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, demokratik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 b\u00f6ylece filizleniyordu. \u201cKitleler yapamaz\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesi yerini bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye sahip olanlar\u0131n kitlelerden \u00f6\u011frendikleri bir yer de\u011fi\u015ftirmeye b\u0131rak\u0131yordu. Birilerinin onlar ad\u0131na karar ald\u0131\u011f\u0131 se\u00e7kinci, elit, klik temsil siyasetinin \u00f6tesine ge\u00e7ilebildi. Tarih sahnesi perdelerini yapabilir olanlar\u0131n inan\u00e7s\u0131zlara ve kendi mevki ve konumunu koruyanlara att\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli bir tokata a\u00e7\u0131yordu. Bir di\u011ferini k\u00fc\u00e7\u00fcmseyen, yukar\u0131dan bakan eski t\u00fcrde siyasi \u00e7abalar kar\u015f\u0131s\u0131nda; i\u015fbirliklerine, dayan\u0131\u015fmaya, birbirini \u00f6zne olarak g\u00f6ren e\u015fit bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131na yer a\u00e7\u0131ld\u0131. Ba\u015fka bir kamusal-siyasal alan ve tahayy\u00fcl in\u015fa edildi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bug\u00fcn\u00fcn siyasi konjonkt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imlerini anlamak i\u00e7in Gezi\u2019nin yapma-etme pratikleri i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcnmek elzem. Gezi, bug\u00fcn&nbsp;<em>g\u0131da hareketi<\/em>&nbsp;olarak ifade edebilece\u011fimiz karma\u015f\u0131k ve \u00e7e\u015fitli olu\u015fumlar b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn&nbsp;<em>karakterinin<\/em>&nbsp;olu\u015fmas\u0131nda ciddi bir rol \u00fcstlendi. Burada olu\u015fan iyimserlik, umut, ekolojik duyarl\u0131l\u0131k, yurtta\u015f inisiyatiflerinde ciddi bir \u00f6rg\u00fctlenme enerjisi do\u011furdu. Elit bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na sahip olan partiler ve siyaset\u00e7iler devletten uzakla\u015fmak ve topluma yak\u0131nla\u015fmak zorunda kald\u0131lar. Bug\u00fcnk\u00fc pop\u00fclizmin sebebini de\u011fi\u015fen siyasal konjonkt\u00fcrde, bu konjonkt\u00fcr\u00fc belirleyen Gezi\u2019de bulmak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak otokrasinin, hiyerar\u015fik ve devlet\u00e7i bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n ve bunlar\u0131 \u015fekillendiren&nbsp;<em>\u00e7\u0131karlar\u0131n<\/em>&nbsp;\u00f6ylece bir anda ortadan kaybolacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek yanl\u0131\u015f. Bunlar\u0131n arkas\u0131nda, hem \u00fclkenin ve devletin kurucu ve y\u00f6netsel s\u00fcre\u00e7leri, hem de siyaset yapma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve alg\u0131lar\u0131 belirleyicidir. Sosyal ve iktisadi \u00e7\u0131karlar, siyasal \u00e7\u0131karlar\u0131 y\u00f6netmekte bug\u00fcn muktedir. Neoliberal d\u00fcnyan\u0131n her \u00f6rg\u00fctsel s\u00fcreci ve siyasi y\u00f6nelimi \u015firket modeline g\u00f6re yap\u0131land\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, her siyasi te\u015febb\u00fcs\u00fc bir \u015firkete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ak\u0131lda tutmal\u0131y\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla, anaak\u0131m siyasetteki y\u00f6nelimlerin arkas\u0131nda, bu ba\u011f\u0131ms\u0131z olmayan ve \u00e7\u0131karlarla bezenmi\u015f d\u00fcnyay\u0131 g\u00f6rmek, Gezi\u2019nin bize en b\u00fcy\u00fck kazan\u0131mlar\u0131ndan biri olabilir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0130li\u015fkileri \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek i\u00e7in filtre<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u0131da hareketi bug\u00fcn \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 ve dar bir \u00e7evrede, ama Gezi\u2019nin \u00e7e\u015fitlili\u011fini ve canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yarak, \u00e7o\u011fal\u0131yor, filizleniyor. Bu filizlenme yerel y\u00f6netimlerin s\u00f6ylem ve politikalar\u0131na da etki ediyor. Ayr\u0131ca, \u015firket tar\u0131m\u0131n\u0131 reform ve restore etmek isteyen unsurlar\u0131n g\u0131da hareketinin s\u00f6ylem ve eylemlerini sahiplenerek \u00e7itledi\u011fi, absorbe etti\u011fini de g\u00f6zl\u00fcyoruz (1).&nbsp;Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, g\u0131da hareketinin par\u00e7al\u0131 yap\u0131s\u0131 i\u00e7erisinde herkesin kendi somut ihtiya\u00e7lar\u0131na ve g\u00fcndemlerine odakland\u0131\u011f\u0131, bu sebeple daha geni\u015f ve b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir g\u0131da hareketi tahayy\u00fcl etmekte zorlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. \u00d6nemli olan, buradan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 hayal edebilmek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7\u0131k\u0131\u015fa y\u00f6nelmek i\u00e7in biraz mevcudun k\u00f6kenine bakmak do\u011fru olacakt\u0131r. Politika nihayetinde \u00e7\u0131karlar\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Peki, bir tak\u0131m s\u00f6z ve eylemlerde kimler hangi \u00e7\u0131karlar ile hareket ediyorlar? Hangi ittifaklar ne t\u00fcr ba\u011flamlarda kuruluyor? Yerel y\u00f6netimler somut olarak kimleri destekliyor? Siyaset\u00e7iler kimlerin s\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yap\u0131yor? Ki\u015filer karar verirken kendi maddi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 m\u0131 yoksa toplumsal fayday\u0131 m\u0131 \u00f6nceliyor? Sosyal ve siyasal s\u00fcre\u00e7lerin ki\u015filere kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 stat\u00fc ve maddi imkanlar nas\u0131l kullan\u0131l\u0131yor? Bir kampanya i\u00e7in bir fon kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu fon yap\u0131s\u0131 ile kampanyan\u0131n ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 toplumsal fayda aras\u0131ndaki ili\u015fki a\u00e7\u0131k, \u015feffaf ve do\u011frudan bir \u015fekilde ifade edilebiliyor mu?&nbsp; Ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar m\u0131 yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 belirliyor, yoksa daha genel ba\u015fka toplumsal \u00e7\u0131karlar m\u0131? Mevcut s\u00f6ylem ve edimler kimlerin avantaj\u0131na ve kimlerin ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 peki\u015ftiriyor?&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu yaz\u0131 serisinin en ba\u015f\u0131nda, \u015firket mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n toplumun k\u0131lcallar\u0131na yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve patronaj ili\u015fkilerini g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fine i\u015faret etmi\u015ftim. Asl\u0131nda s\u00f6ylemek istediklerim, bu yukar\u0131daki sorulara tekab\u00fcl ediyor. Asl\u0131nda Gezi, tam bu sorulara tekab\u00fcl ediyor. \u015eirketlerden, patronlardan, cemaat\u00e7ilikten, hem\u015fehricilikten, ahbap-\u00e7avu\u015f ili\u015fkisinden, milliyet\u00e7ilikten, k\u00e2r amac\u0131ndan, ranttan&nbsp;<em>ba\u011f\u0131ms\u0131z&nbsp;<\/em>bir g\u0131da hareketi in\u015fa edebilmek i\u00e7in, san\u0131yorum ki bu sorular\u0131 s\u00fcrekli ve s\u00fcrekli sormak mecburiyetindeyiz. G\u00fcvensizlik ve inan\u00e7s\u0131zl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131nda, g\u00fcveni ve inanc\u0131 in\u015fa edebilmek i\u00e7in sahip oldu\u011fumuz \u015fey ele\u015ftirellik ve \u015feffafl\u0131k. Bunlar bize, insanlarla aram\u0131zda bir mesafeyi de\u011fil, beraber yapmay\u0131 ve in\u015fa etmeyi sa\u011flayacak zeminleri takdim etmeli.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ba\u011flar\u0131 ve a\u011flar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunun i\u00e7in, ilk yap\u0131lacak \u015feylerden biri mevcutta i\u00e7inde bulundu\u011fumuz toplumsall\u0131klardaki ba\u011flar\u0131m\u0131z\u0131 derinle\u015ftirmek ve g\u00fc\u00e7lendirmek olabilir. K\u00fc\u00e7\u00fck kliklerden olu\u015fan ve patronaj ili\u015fkilerini oda\u011f\u0131na alan siyasal hareketlerdense, herkese a\u00e7\u0131k, kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 zorlayan, kendini bir kamusal siyasal deneyim olarak \u00f6rg\u00fctleyen kitle-taban hareketleri b\u00f6ylesi ba\u011flar\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesi ve yay\u0131lmas\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcn. Bunun i\u00e7in, kendi tekil-dar i\u015flerimizin\/faaliyetlerimizin \u00f6tesine ge\u00e7me ufkunu geli\u015ftirmek, ba\u015fkalar\u0131na temas etmeyi \u00e7o\u011faltmak zorunlu. Ba\u011flar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirirken, a\u011flar\u0131 da g\u00fc\u00e7lendirmek zaruri.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunu yapman\u0131n sihirli bir form\u00fcl\u00fc bulunmuyor. Bunu yapmak, klasik bir liderlik mekanizmas\u0131yla da sa\u011flanamaz. Klasik liderlik mekanizmas\u0131, kendi suretinden bir topluluk olu\u015fturmaya odaklan\u0131r. Halbuki, kendini kamusal-siyasal alan olarak \u00f6rg\u00fctleyen a\u011flar\u0131n herhangi bir suretten ba\u011f\u0131ms\u0131z, hakiki insan ili\u015fkilerine dayal\u0131 olmas\u0131 \u00e7ok daha m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ger\u00e7ek g\u0131da aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n etraf\u0131nda olu\u015fan hareketin de ger\u00e7ek insan ili\u015fkilerine y\u00f6nelmesi pek muhtemeldir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u0131da hareketinin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde kamusal alan kuran ve siyaset \u00fcreten u\u00e7lar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 elbette ki otomatik bir \u015fekilde olmayacak. Kendini g\u0131da hareketinin i\u00e7inde, par\u00e7as\u0131, \u00f6znesi hisseden ki\u015filer, bu konuda inisiyatif alacak, d\u00fc\u015f\u00fcnecek, tart\u0131\u015facak ve yollar arayacaklar. Patronaj ili\u015fkilerini k\u0131racak, piyasa ve \u015firket mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 ele\u015ftirecek, rant kavgas\u0131na kar\u015f\u0131 ekmek kavgas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirecek, kendi yapma-etme yollar\u0131n\u0131 in\u015fa edecekler. T\u00fcm bahsetti\u011fimiz elit, hiyerar\u015fik, kliksel ve k\u00e2r odakl\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 y\u0131rt\u0131p atacaklar. Buna cesaret edebildi\u011fimizde, kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z, toplumu ve toplumu etkileyen siyasalar\u0131 etkileme \u015fans\u0131m\u0131z olacak. B\u00f6yle bir hareket, ancak Gezi\u2019nin yolunda, Gezi\u2019nin ruhuyla var olacak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Kaynak:<\/strong> <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.karasaban.net\/gezi-ve-gida-hareketinin-bagimsizligi-umut-kocagoz\" target=\"_blank\">Karasab<\/a><a href=\"https:\/\/www.karasaban.net\/gezi-ve-gida-hareketinin-bagimsizligi-umut-kocagoz\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">a<\/a><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.karasaban.net\/gezi-ve-gida-hareketinin-bagimsizligi-umut-kocagoz\" target=\"_blank\">n<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u0131da krizi derinle\u015ftik\u00e7e yurtta\u015f inisiyatifleri, meslek \u00f6rg\u00fctleri, STK\u2019lar, yerel y\u00f6netimler, siyasal partiler g\u0131da alan\u0131nda faaliyetlerini yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131. Farkl\u0131 ihtiya\u00e7lar, talepler ve<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4867,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-4866","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-forum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4866","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4866"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4866\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4868,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4866\/revisions\/4868"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4867"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4866"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4866"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4866"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}