{"id":5003,"date":"2020-06-06T18:43:16","date_gmt":"2020-06-06T15:43:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/?p=5003"},"modified":"2020-06-06T19:20:12","modified_gmt":"2020-06-06T16:20:12","slug":"prof-dr-aykut-coban-ile-soylesi-bu-turkiyede-ekoloji-hareketinin-yeni-bir-cag-baslatmasi-demektir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/2020\/06\/06\/prof-dr-aykut-coban-ile-soylesi-bu-turkiyede-ekoloji-hareketinin-yeni-bir-cag-baslatmasi-demektir\/","title":{"rendered":"Prof. Dr. Aykut \u00c7oban ile s\u00f6yle\u015fi; “Bu, T\u00fcrkiye\u2019de ekoloji hareketinin yeni bir \u00e7a\u011f ba\u015flatmas\u0131 demektir”"},"content":{"rendered":"\n

Ye\u015fil Direni\u015f Ekoloji ve Ya\u015fam Gazetesi “T\u00fcrkiye’de Koronavir\u00fcs \u00d6ncesi ve Sonras\u0131 Ekoloji Hareketleri” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan s\u00f6yle\u015fileri Prof. Dr. Aykut \u00c7oban’la devam ediyor;<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201cSalg\u0131n sonras\u0131 ekonomik kriz ko\u015fullar\u0131n\u0131n da a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131yla, AKP-MHP koalisyonu daha da otoriterle\u015fecektir. Ekolojik y\u0131k\u0131m projeleri ayn\u0131 h\u0131zla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcrken ekoloji muhalefetinin engellenmesi i\u00e7in zor y\u00f6ntemleri, pervas\u0131zca uygulanacakt\u0131r. Bu durumda, hem yerel ekoloji m\u00fccadelelerin kendi aralar\u0131nda, hem de ekoloji hareketiyle s\u0131n\u0131fsal, sendikal, sosyalist, kad\u0131n, bar\u0131\u015f ve benzeri hareketler aras\u0131nda \u00e7apraz ba\u011flar\u0131n, birlikte m\u00fccadele yap\u0131lar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 daha da kritik bir \u00f6neme sahiptir!\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

(Not<\/strong>: Aykut hoca sorular\u0131m\u0131za uygun ba\u015fl\u0131klar atarak yan\u0131t vermeyi tercih etti. Bizler de hem sorular\u0131 hem ba\u015fl\u0131klar\u0131 alt alta yazd\u0131k)<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6yle\u015fi: Cemil Aksu \/ 6 Haziran 2020 \/ Ye\u015fil Direni\u015f \u2013 Ekoloji ve Ya\u015fam Gazetesi<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ye\u015fil\/Ekoloji hareketinin tarihsel birikimi hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerinizi merak ediyoruz? B\u00f6yle bir birikimden s\u00f6z edebilir miyiz? Eger yan\u0131t\u0131n\u0131z evet ise bug\u00fcne kadar genel bir degerlendirme yapman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ekoloji Hareketinin Tarihsel Birikimi<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Ekoloji hareketini birden \u00e7ok par\u00e7as\u0131 olan bir hareket olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Kollardan biri, dernekler, vak\u0131flar, STK\u2019lar olarak yap\u0131lan projeler, \u00e7e\u015fitli etkinlikler. Bunlar daha \u00e7ok, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma gibi uygulamadaki merkezi ve yerel politikalar\u0131n iyile\u015ftirilmesinde, geli\u015ftirilmesinde, ya\u015fama ge\u00e7irilmesinde etkin (proaktif) olmaya, \u201cpayda\u015f\u201d olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Daha geni\u015f ve etkili as\u0131l g\u00f6vde olarak, \u00e7e\u015fitli zararl\u0131 projelere, do\u011fan\u0131n talan\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan, direnen m\u00fccadeleler var. Bunlar dernek gibi bi\u00e7imsel \u00f6rg\u00fctlenmeler alt\u0131nda ya da daha \u00e7ok, resmi bir \u00f6rg\u00fct formu olmadan da geli\u015fen, projenin ya\u015fama ge\u00e7irilmemesi i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6steren tepkisel (reaktif) giri\u015fimlerdir. Olduk\u00e7a \u00e7elimsiz kalan \u00f6teki kol olarak da ye\u015filler ad\u0131 alt\u0131nda partile\u015fme \u00e7abalar\u0131ndan s\u00f6z edilebilir. Parti \u00f6rg\u00fctlenmesi yoluyla ekoloji g\u00fcndeminde yer almay\u0131 geni\u015f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, \u00e7e\u015fitli sol ya da sosyalist partilerin, ekoloji hareketine m\u00fctevazi deste\u011fini de anmak gerekir.  <\/p>\n\n\n\n

Her \u00fc\u00e7 par\u00e7an\u0131n, otuz k\u00fcsur y\u0131ld\u0131r kendi kulvarlar\u0131nda yaratt\u0131klar\u0131 tarihsel bir birikim olu\u015ftu. Yap\u0131lan i\u015flerin bir tortusu birikti. \u00d6zellikle ana g\u00f6vdeyi olu\u015fturan m\u00fccadele pratikleri, T\u00fcrkiye\u2019nin her yerinde p\u0131trak gibi \u00e7\u0131k\u0131p serpildiler. Zararl\u0131 faaliyetin sahibi \u015firket ne kadar azman olursa olsun, onu kollayan devlet ne denli hukuktan uzakla\u015f\u0131rsa uzakla\u015fs\u0131n, m\u00fccadeleler dire\u015fken bi\u00e7imde rotalar\u0131n\u0131 korudular. Birikimin ilk \u00f6\u011fesi, dire\u015fkenliktir, kararl\u0131l\u0131kt\u0131r. \u0130kinci \u00f6\u011fesi, m\u00fccadelenin \u015firketle birlikte, ona destek olan, \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7an, ruhsatlar\u0131 veren devleti de kar\u015f\u0131s\u0131na almas\u0131d\u0131r. M\u00fccadelede yer alanlar, b\u00f6rt\u00fc b\u00f6ce\u011fin, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ve kendilerinin haklar\u0131n\u0131 birlikte savundular. Savunma hatt\u0131, insanlar yan\u0131nda derenin, yaylan\u0131n, ku\u015fun, a\u011fac\u0131n, orman\u0131n da iyili\u011fi g\u00f6zetilerek olu\u015fturuldu. B\u00f6ylece, birikimin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00f6\u011fesi, insanla do\u011fa aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn m\u00fccadelede ete kemi\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fclmesidir.<\/p>\n\n\n\n

M\u00fccadeleyi y\u00fcr\u00fctenler, hem adliye koridorlar\u0131nda yarg\u0131sal m\u00fccadele yollar\u0131n\u0131 kullanarak \u015firketin ve devletin hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u015flem ve eylemlerine set \u00e7ekmeye u\u011fra\u015ft\u0131lar… Hem de anayasal haklar\u0131n\u0131 kullanarak \u00e7e\u015fitli, yarat\u0131c\u0131, demokratik eylemlerle toplumsal taleplerinin, seslerinin duyulmas\u0131 i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterdiler. Birikimin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u00f6\u011fesi, dava dilek\u00e7elerinde, mahkeme kararlar\u0131nda somut olaya uygulanan hukuk ilkelerinin, anayasal haklar\u0131n somut olaya uygulanmas\u0131yla yarg\u0131sal m\u00fccadelede elde edilen kazan\u0131mlard\u0131r. Pek \u00e7ok kaybedilen dava da hukuk m\u00fccadelesinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan birikimin ba\u015fka bir y\u00f6n\u00fcd\u00fcr. Birikimin be\u015finci \u00f6\u011fesi de alanlardaki toplumsal m\u00fccadelenin nas\u0131l kuruldu\u011funu, nas\u0131l b\u00fcy\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, ittifaklar\u0131n\u0131, repertuar\u0131nda hangi eylemlerin yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, uygulamaya koydu\u011fu yarat\u0131c\u0131 eylemleri, s\u00f6n\u00fcmlenip da\u011f\u0131lma ya da yenilme nedenlerini i\u00e7eren b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr.  <\/p>\n\n\n\n

Kendi m\u00fccadelelerini geli\u015ftirmek isteyenler, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n bu be\u015f \u00f6\u011feyi i\u00e7eren deneyimlerinden yarar sa\u011flamak isteyenler, ekoloji hareketinin birikimini sindirerek, bunun \u00fcst\u00fcne koyarak h\u0131zl\u0131ca ilerleyebilirler.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Koronovir\u00fcs salg\u0131n\u0131 ekoloji hareketinin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ve geli\u015fimi bak\u0131m\u0131ndan olumlu ya da olumsuz bir rol oynamakta m\u0131d\u0131r\/oynar m\u0131? Salg\u0131n, hareketin g\u00fc\u00e7lenmesi i\u00e7in yeni olanaklar do\u011furdu ise bunlar nelerdir? \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz ko\u015fullar\u0131n avantaj ve dezavantajlar\u0131 nelerdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Korono Salg\u0131n\u0131 ve Kapitalizmin Ekolojisi<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Korono salg\u0131n\u0131n\u0131n tarihsel nedenleriyle konjonkt\u00fcrel y\u00f6nlerini ayr\u0131 ayr\u0131 ele almal\u0131y\u0131z. Korono salg\u0131n\u0131n\u0131n tarihsel nedeni, do\u011fan\u0131n sermayele\u015ftirilmesidir. Kapitalizmde do\u011fadaki varl\u0131klar\u0131n metala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve ticarile\u015ftirilmesi, bunun yan\u0131nda madencilik, kentsel yay\u0131lma, end\u00fcstriyel tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k i\u00e7in arazi kullan\u0131m\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikler; insan-do\u011fa etkile\u015fiminin \u00e7e\u015fitlerini, katmanlar\u0131n\u0131, boyutlar\u0131n\u0131, kapsam\u0131n\u0131 ve h\u0131z\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131.   <\/p>\n\n\n\n

Do\u011fa, kapitalizmde hammaddeler, madenler, enerji kaynaklar\u0131, metala\u015ft\u0131r\u0131lacak ve ticarile\u015ftirilecek maddeler b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu do\u011fa, insanlardan ayr\u0131l\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc ayr\u0131lmas\u0131 sayesinde talan\u0131 kolayla\u015f\u0131r. Buna do\u011fa g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131lmaz, ine\u011fin par\u00e7alar halinde sat\u0131lan kaburgas\u0131, budu, k\u0131ymas\u0131, antrikodu, dili, s\u00fct\u00fc gibi do\u011fan\u0131n da madeni, elementi, ta\u015f oca\u011f\u0131, turizme a\u00e7\u0131lacak yaylas\u0131 var. Bunlar sermayenin pay\u0131 olarak kenara ayr\u0131l\u0131r. \u00d6b\u00fcr\u00fc, yaban ya\u015fam\u0131, yaban\u0131l hayvanlar\u0131, ye\u015fili mavisiyle, mis kokusu ve a\u011fa\u00e7 g\u00f6lgesiyle do\u011fa olarak \u00e7a\u011fr\u0131land\u0131r. \u201cBitti, yok oldu\u201d diye buna hay\u0131flan\u0131l\u0131r. Hafta sonu pikni\u011fe gidilerek bununla bar\u0131\u015f yap\u0131l\u0131r. \u00c7iftlikte hen\u00fcz et olarak par\u00e7alanmam\u0131\u015f danan\u0131n y\u00fcz\u00fcn\u00fc ok\u015famak gibi kucak a\u00e7\u0131lan, geri gelmesi istenen, salg\u0131n g\u00fcnlerinde insanlar evlerinde hapisken denizde yunus, asfaltta yaban domuzu suretinde \u201cgeri d\u00f6nd\u00fc\u201d denilen de bu do\u011fad\u0131r. Sermayenin pay\u0131 olan do\u011fayla korunan alan olarak romantik bi\u00e7imlerde dikkatimize sunulan do\u011fa, b\u00f6ylece ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015f do\u011fa, burjuvazinin kendi imgesinde yaratt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnyaya denk d\u00fc\u015fer. Her ikisi de insandan ayr\u0131lm\u0131\u015f, insandan ba\u011f\u0131ms\u0131z k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f, insana d\u0131\u015fsal do\u011fa kavray\u0131\u015flar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Oysa insan do\u011fadan ayr\u0131 de\u011fildir, tarihin hi\u00e7bir d\u00f6neminde ayr\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. Ontolojik olarak insan do\u011faya aittir, do\u011fald\u0131r ve do\u011fa sayesinde var olur. Toplumsal olarak da insanla do\u011fa aras\u0131nda s\u00fcrekli bir kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fim olur. Bu etkile\u015fimin kapitalist niteli\u011fi art\u0131p yo\u011funla\u015ft\u0131k\u00e7a ekolojik sorunlar, iklim krizi, korono tipi salg\u0131nlar g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131 tehdit eder \u00f6l\u00e7\u00fcde yo\u011funla\u015f\u0131r. \u0130nsan do\u011fadan ayr\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, do\u011fada b\u0131rak\u0131lan yo\u011fun kapitalist toplumsal etkilerin, korono krizi, iklim krizi gibi yo\u011fun toplumsal sonu\u00e7lar\u0131 olu\u015fur.<\/p>\n\n\n\n

Salg\u0131n\u0131n nedeni kapitalizm, salg\u0131n\u0131n k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131 ise, egzotik hayvan pazar\u0131d\u0131r. \u015eimdilik eldeki bilgilere g\u00f6re, yaban\u0131l hayvanlardaki insan v\u00fccudunun tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 Kovid-19 vir\u00fcs\u00fc, pazar yerindeki temasla insana bula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. 1990\u2019larda \u00c7in, end\u00fcstriyel hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7iler, b\u00fcy\u00fck i\u015fletmelerle rekabet edemez, \u00e7areyi yaban\u0131l hayvan ticaretinde bulurlar. Kovid-19\u2019un pazara d\u00fc\u015fmesi, b\u00f6yle olur. Pendergrass ve Vettese\u2019nin yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, daha \u00f6nce Avrupal\u0131lar da Bat\u0131 Afrika\u2019da yo\u011fun ticaret i\u00e7in bal\u0131klar\u0131 ya\u011fmalam\u0131\u015flard\u0131. A\u00e7 kalan Afrikal\u0131 n\u00fcfus da yaban\u0131l hayvanlarla karn\u0131n\u0131 doyurmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ebola salg\u0131n\u0131 ve AIDS i\u00e7in hayvan-insan ba\u011flant\u0131s\u0131 da b\u00f6yle olu\u015fmu\u015ftu. (Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in buray\u0131 t\u0131klay\u0131n\u0131z) <\/a><\/p>\n\n\n\n

Korono salg\u0131n\u0131n\u0131n konjonkt\u00fcrel y\u00f6nleri, \u015f\u00f6ylece \u00f6zetlenebilir: Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn t\u00fcm\u00fcn\u00fcn kapitalist bir pazara d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, meta ve sermaye hareketlili\u011fi, bula\u015fmay\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131r; \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015f sa\u011fl\u0131k sistemi, hastal\u0131kla m\u00fccadele olanaklar\u0131n\u0131n zay\u0131f kalmas\u0131n\u0131 sonu\u00e7land\u0131r\u0131r; sermaye birikimi s\u00fcrs\u00fcn diye emek\u00e7ilerin \u00e7al\u0131\u015fmaya devam ettirilmesi, yoksul, i\u015fsiz, g\u00f6\u00e7men kesimlerin yetersiz beslenme, sa\u011fl\u0131ks\u0131z bar\u0131nma ko\u015fullar\u0131nda salg\u0131na a\u00e7\u0131k b\u0131rak\u0131lmalar\u0131 ve iyile\u015fmelerinin g\u00fc\u00e7 olmas\u0131, en \u00e7ok emek\u00e7ilerin ve yoksullar\u0131n etkilenmesine yol a\u00e7ar.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ekoloji hareketinin bundan sonra nas\u0131l bir y\u00f6nelimi olacakt\u0131r\/olmal\u0131d\u0131r? Ne yapmal\u0131y\u0131z? Ne yapmamal\u0131y\u0131z.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ekoloji Hareketinin Kozas\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Salg\u0131n\u0131n ekoloji m\u00fccadelesi bak\u0131m\u0131ndan bir etkisi, evde hapis olma durumudur. T\u00fcrkiye\u2019de salg\u0131n d\u00f6neminde ekolojik y\u0131k\u0131m projeleri, h\u0131z kaybetmeden s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fcler. Salg\u0131nda evde kalabilme f\u0131rsat\u0131na sahip olanlar\u0131n eve kapanmalar\u0131, d\u00f6nem d\u00f6nem soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasaklar\u0131, ekoloji m\u00fccadelesini sokaktan \u00e7ok sosyal medyaya y\u00f6neltti. Ancak bu ge\u00e7ici bir durum. \u0130\u015f, al\u0131\u015fveri\u015f, ula\u015f\u0131m, turizm, ibadet vs. normalle\u015firken ekoloji m\u00fccadelesi de ola\u011fan mecras\u0131na kavu\u015facakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130yi taraf\u0131ndan bakarsak salg\u0131n, kapitalizmle ekolojik y\u0131k\u0131m aras\u0131ndaki ba\u011flar\u0131n daha \u00e7ok konu\u015fulmas\u0131na, daha geni\u015f kesimlerce fark\u0131na var\u0131lmas\u0131na yarad\u0131. Salg\u0131ndan en \u00e7ok emek\u00e7ilerin etkilenmesi, s\u0131n\u0131fsal kavramlarla konu\u015fmay\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcmleme yapmay\u0131 pop\u00fclerle\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n

S\u0131n\u0131fsal kavray\u0131\u015f uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olursa, bunun ekoloji m\u00fccadelesinin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnde \u00f6nemli s\u0131\u00e7ramalar yaratmas\u0131n\u0131 bekleyebiliriz. Yukar\u0131da, salg\u0131n\u0131n tarihselli\u011fini vurgulamam\u0131n nedeni de bu. \u015eirketi ve kapitalist devleti kar\u015f\u0131na alan ekoloji m\u00fccadelesi, genellikle kendisini, yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istemedi\u011fi projeyle s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6r\u00fcyor. M\u00fccadele, o projenin alt\u0131nda yatan mekanizmalarla, do\u011faya sald\u0131r\u0131n\u0131n ve ekolojik direni\u015fin s\u0131n\u0131fsall\u0131\u011f\u0131yla, k\u0131sacas\u0131 kapitalizmle ba\u011flar\u0131 kurulmadan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. Bu saptaman\u0131n hem kan\u0131t\u0131, hem de sonu\u00e7lar\u0131 \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131kta belirginle\u015ftirilebilir: yaln\u0131zca projeyi durdurmaya odaklanm\u0131\u015f, yerele s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f ve siyasetler ya da s\u0131n\u0131flar-\u00fcst\u00fc bir m\u00fccadele. Ekoloji hareketi, kendisine \u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bu strateji kozas\u0131n\u0131 k\u0131rmaya uzak duruyor. Oysa, sermayenin devleti arkas\u0131na alarak yapt\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131fsal sald\u0131r\u0131ya kar\u015f\u0131 k\u00f6yl\u00fclerin, sendikal\u0131-sendikas\u0131z emek\u00e7ilerin, i\u015fsizlerin, yoksullar\u0131n, k\u00fc\u00e7\u00fck esnaf\u0131n s\u0131n\u0131fsal, birle\u015fik, g\u00fc\u00e7l\u00fc kar\u015f\u0131 duru\u015fu gerekiyor. O projenin belirli bir yerel alandaki tahribat\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karken, ayn\u0131 zamanda onu yarat\u0131p besleyen kapitalizmi de yerinden etmeyi ama\u00e7layan bir m\u00fccadele, T\u00fcrkiye\u2019de ekoloji hareketinin yeni bir \u00e7a\u011f ba\u015flatmas\u0131 demektir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Mera, yayla, bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k, tar\u0131m topraklar\u0131, meyvelik, zeytinlik arazileri, dere suyu gibi ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131 ekolojik olarak y\u0131k\u0131c\u0131 projelerle tehdit edilen, zarar g\u00f6ren, \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde el konulan toplum kesimleri, do\u011fay\u0131 savunurken kendi ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131n\u0131 da savunmu\u015f oluyorlar. \u00d6te yandan emek g\u00fcc\u00fcnden ba\u015fka \u201cge\u00e7im arac\u0131\u201d olmayan, tar\u0131m i\u015f\u00e7isinin, hizmet ve sanayi sekt\u00f6r\u00fc \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n ekolojik sorunlar\u0131 g\u00f6rmezden gelinemez. Ekolojik sorunlar, emek g\u00fcc\u00fcnden ba\u015fka bir \u015feyi olmayan \u00fccretli emek\u00e7ilerin eme\u011fini, biyolojik ve toplumsal yeniden \u00fcretimini, bedenini, ya\u015fam\u0131n\u0131 tehdit eder. Bu say\u0131lan tehditler, ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele eden k\u00f6yl\u00fcler i\u00e7in de ge\u00e7erli. Bu iki kesimin ekolojik bak\u0131mdan tehdide maruz kalmalar\u0131n\u0131n nedeni, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetine sahip olan sermaye s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n, hem \u00fcreticilerin ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131n\u0131 talan etmeleri hem de emek\u00e7ileri s\u00f6m\u00fcrmeleridir.  <\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel ekolojik kriz T\u00fcrkiye’ye ne \u015fekilde yans\u0131makta? Bug\u00fcn \u00fclkenin en \u00f6nemli ekoloji sorunlar\u0131 -\u00f6ncelik s\u0131ralamas\u0131na g\u00f6re- nelerdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birikimin \u0130\u00e7erilerek A\u015f\u0131lmas\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Salg\u0131n sonras\u0131 hareketi k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131racak etmenlerden birisi, kendine \u00f6zg\u00fcl\u00fck feti\u015fizmi yarat\u0131lmas\u0131 olabilir. Eskilerin deyimiyle, nevi \u015fahs\u0131na m\u00fcnhas\u0131r. Benzersiz olma, ba\u015fkalar\u0131ndan \u00f6\u011frenecek bir \u015feyi olmama hali. T\u00fcr\u00fcn\u00fcn tek \u00f6rne\u011fiymi\u015f gibi kavrad\u0131klar\u0131 bir m\u00fccadeleyi y\u00fcr\u00fctenler, tarihsel birikime bakmazlar, tortudaki benzerlerinden yararlanmay\u0131 anlams\u0131z bulurlar. Yeni projelere kar\u015f\u0131 yeni geli\u015fecek m\u00fccadeleler i\u00e7in \u00f6nemli bir tehlike budur. Yeni bir m\u00fccadelenin kendine \u00f6zg\u00fcl\u00fck iddias\u0131, ekoloji hareketinin tarihinin de g\u00f6z ard\u0131 edilmesidir. M\u00fccadele, o yeni direni\u015fle ilk kez, yeni ba\u015ftan, en ba\u015f\u0131ndan ba\u015fl\u0131yormu\u015f\u00e7as\u0131na bir yan\u0131lsama do\u011far. E\u015fi benzeri bulunmayan, e\u015fsizlik niteli\u011finde \u0131srar, ayn\u0131 zamanda tek ba\u015f\u0131na kalman\u0131n gerek\u00e7esini yarat\u0131r. 2014\u2019te kurulan Ekoloji Meclisi\u2019nin y\u00fcr\u00fcmemesinde, 2018\u2019de kurulan Ekoloji Birli\u011fi\u2019nin daha h\u0131zl\u0131 ve kapsaml\u0131 bi\u00e7imde b\u00fcy\u00fcyememesinde, kimi yerel m\u00fccadelelerde g\u00f6zlenen kendine \u00f6zg\u00fcl\u00fck feti\u015fizminin etkili oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Kendi yerel m\u00fccadelesinin benzersiz oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnler, ba\u015fka m\u00fccadelelerle birlikte, bir arada \u00f6rg\u00fctlenmeye de\u011fer vermezler.
<\/p>\n\n\n\n

Demek ki, salg\u0131n sonras\u0131 ekoloji hareketinin avantajlar\u0131 ya da dezavantajlar\u0131, kendi tarihsel birikiminden, uygulad\u0131\u011f\u0131 stratejiden nas\u0131l yararlanaca\u011f\u0131na ve kozas\u0131n\u0131 k\u0131r\u0131p k\u0131ramayaca\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131. Salg\u0131n sonras\u0131 ekoloji hareketinin bile\u015fenleri, kendine \u00f6zg\u00fcl\u00fckte \u0131srar ederek birikime g\u00f6z\u00fcn\u00fc kapatabilir, siyasetler\/s\u0131n\u0131flar \u00fcst\u00fc stratejinin sad\u0131k takip\u00e7isi olabilir, en iyisi de tarihsel birikimi i\u00e7ererek a\u015fmaya giri\u015febilir, yani ekolojik, s\u0131n\u0131fsal ve toplumsal potansiyelini seferber edebilir. Soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasaklar\u0131na al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir toplumda, salg\u0131n sonras\u0131 ekonomik kriz ko\u015fullar\u0131n\u0131n da a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131yla, AKP-MHP koalisyonu daha da otoriterle\u015fecektir. Ekolojik y\u0131k\u0131m projeleri ayn\u0131 h\u0131zla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcrken ekoloji muhalefetinin engellenmesi i\u00e7in zor y\u00f6ntemleri, pervas\u0131zca uygulanacakt\u0131r. Bu durumda, hem yerel ekoloji m\u00fccadelelerin kendi aralar\u0131nda, hem de ekoloji hareketiyle s\u0131n\u0131fsal, sendikal, sosyalist, kad\u0131n, bar\u0131\u015f ve benzeri hareketler aras\u0131nda \u00e7apraz ba\u011flar\u0131n, birlikte m\u00fccadele yap\u0131lar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 daha da kritik bir \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

Eklemek istediginiz baska bir \u015fey var m\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ekolojik Sorunlar\u0131n B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Kim hangi sorunla cebelle\u015fiyorsa, en acil sorun odur. \u0130nsan haklar\u0131 konusunda da ayn\u0131 \u015fey ge\u00e7erli. \u00c7imento fabrikas\u0131n\u0131n etrafa yayd\u0131\u011f\u0131 toz, hem insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bozar hem tar\u0131msal \u00fcretkenli\u011fi ve verimlili\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr, b\u00f6ylece \u00e7evre hakk\u0131yla ilgili bir sorun olan fabrika, bar\u0131nma, beslenme, \u00e7al\u0131\u015fma ve nihayet ya\u015fam hakk\u0131yla ilgili bir sorun olur. Bir toplulu\u011fun \u015fu an etkilendi\u011fi ekolojik bir sorun, o topluluk i\u00e7in en yak\u0131c\u0131 sorundur.<\/p>\n\n\n\n

Bununla birlikte, ekolojik sorunlar birbirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z da de\u011fildir. Ta\u015f ocaklar\u0131 sorunu Kanal \u0130stanbul\u2019dan; hafriyat sorunu, kentsel asbest sorunundan; k\u0131y\u0131 ya\u011fmac\u0131l\u0131\u011f\u0131, biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131 sorunundan; Ye\u015fil Yol, yaylalar\u0131n ve yol eri\u015fen yerlerdeki do\u011fal varl\u0131klar\u0131n, madenlerin, \u00fczerine HES yap\u0131lacak derelerin talana a\u00e7\u0131lmas\u0131 sorunundan; k\u00f6m\u00fcr madencili\u011fi, termik santral sorunundan, her ikisi iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi sorunundan; sel, kurakl\u0131k, don gibi a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131ndan etkilenme sorunu, toplumsal e\u015fitsizliklerden, emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcnden, yoksulluktan ayr\u0131lamaz.<\/p>\n\n\n\n

Bu sorunlar\u0131n hepsi siyasal basiretsizlik ve y\u00f6netememe sorunundan ve nihayet ekolojik, iktisadi ve siyasal sorunlar, kapitalizmin yap\u0131sal \u00f6zelliklerinden ayr\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Kendinizi kisaca tanitabilir misiniz? Bugune kadar hangi ye\u015fil\/ekoloji hareketlerinin par\u00e7as\u0131 oldunuz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Aykut \u00c7oban, Ankara Siyasal Bilgiler Fak\u00fcltesi\u2019nden emekli \u00f6\u011fretim \u00fcyesi. \u00c7evre ve iklim politikalar\u0131, ekoloji m\u00fccadelesi, ye\u015fil siyasal d\u00fc\u015f\u00fcnceler, eko-Marksizm konular\u0131nda pek \u00e7ok yay\u0131n\u0131 var. Yaz\u0131 ve konu\u015fmalar\u0131na, buray\u0131 t\u0131klayarak<\/a> eri\u015filebilir.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ye\u015fil Direni\u015f Ekoloji ve Ya\u015fam Gazetesi “T\u00fcrkiye’de Koronavir\u00fcs \u00d6ncesi ve Sonras\u0131 Ekoloji Hareketleri” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan s\u00f6yle\u015fileri Prof. Dr. Aykut \u00c7oban’la<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5019,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5003","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-soylesiler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5003","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5003"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5003\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5027,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5003\/revisions\/5027"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5019"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5003"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5003"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5003"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}