{"id":5297,"date":"2020-06-20T05:13:08","date_gmt":"2020-06-20T02:13:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/?p=5297"},"modified":"2020-06-20T11:54:34","modified_gmt":"2020-06-20T08:54:34","slug":"ali-bulent-erdem-ile-soylesi-gida-egemenligi-her-turlu-bir-araya-gelisi-kapsamaktadir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/2020\/06\/20\/ali-bulent-erdem-ile-soylesi-gida-egemenligi-her-turlu-bir-araya-gelisi-kapsamaktadir\/","title":{"rendered":"Ali B\u00fclent Erdem ile S\u00f6yle\u015fi; “G\u0131da Egemenli\u011fi her t\u00fcrl\u00fc bir araya geli\u015fi kapsamaktad\u0131r!”"},"content":{"rendered":"\n

<\/a><\/p>\n\n\n\n

.<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ye\u015fil Direni\u015f Ekoloji ve Ya\u015fam Gazetesi \u201cT\u00fcrkiye\u2019de Koronavir\u00fcs \u00d6ncesi ve Sonras\u0131 Ekoloji Hareketleri\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan s\u00f6yle\u015fileri \u00c7ift\u00e7iler Sendikas\u0131 \u00c7ift\u00e7i Sen kurucu genel ba\u015fkan\u0131 Ali B\u00fclent Erdem<\/strong> ile devam ediyor;<\/strong><\/p>\n\n\n\n

“Ekolojik krizin ve g\u0131da krizinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ilerin \u00f6nerisi bellidir: G\u0131da egemenli\u011fi m\u00fccadelesini in\u015fa etmek. G\u0131da egemenli\u011fi sadece sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131day\u0131 \u00fcreterek t\u00fcketicilere ula\u015ft\u0131rma meselesiyle ilgili teknik bir konu de\u011fildir. G\u0131dan\u0131n meta olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, ekosistemlerin korunabilmesi ve piyasayla hesapla\u015fma i\u015fidir ve politik bir m\u00fccadeledir. G\u0131da politikalar\u0131n\u0131n k\u00fcresel tar\u0131m ve g\u0131da \u015firketlerinin ve onlar\u0131n kontrol\u00fcndeki piyasalar taraf\u0131ndan de\u011fil, g\u0131day\u0131 \u00fcretenler ve ihtiya\u00e7 duyanlar taraf\u0131ndan belirlenmesini savunur. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n, ya\u015fam\u0131n yok edilmesine, ortak varl\u0131klar\u0131n talan edilmesine, eko sistemlerin tahrip edilmesine neden olan IMF, D\u00fcnya Bankas\u0131, DT\u00d6\u2019ne kar\u015f\u0131 durur, onlar\u0131n her dediklerini yapan h\u00fck\u00fcmetlerle m\u00fccadele eder. \u0130ki c\u00fcmleyle anlat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan G\u0131da Egemenli\u011fi bu perspektifle her t\u00fcrl\u00fc bir araya geli\u015fi kapsamaktad\u0131r.<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n

Mali\u2019nin Nyeleni k\u00f6y\u00fcnden ba\u015flayarak yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn g\u0131da egemenli\u011fi toplant\u0131lar\u0131nda ve eylemlerinde k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ilerle beraber bal\u0131k\u00e7\u0131lar, yerli topluluklar, k\u0131r i\u015f\u00e7ileri, topraks\u0131zlar, g\u00f6\u00e7menler, g\u00f6\u00e7erler, \u00e7obanlar, kad\u0131nlar, gen\u00e7ler, t\u00fcketiciler, \u00e7evre ve kent hareketleri, ekolojistler vb. yer alm\u0131\u015f m\u00fccadelelerini ortak bir m\u00fccadeleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek \u00e7abas\u0131 i\u00e7ine girmi\u015flerdir.<\/strong>“<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6yle\u015fi: \u0130smail Aky\u0131ld\u0131z \/ 20 Haziran 2020 \/ Ye\u015fil Direni\u015f \u2013 Ekoloji ve Ya\u015fam Gazetesi<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ye\u015fil\/Ekoloji hareketinin tarihsel birikimi hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerinizi merak ediyoruz? B\u00f6yle bir birikimden s\u00f6z edebilir miyiz? E\u011fer yan\u0131t\u0131n\u0131z evet ise bug\u00fcne kadar genel bir de\u011ferlendirme yapman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Do\u011fal olarak sorular ekoloji hareketiyle ilgili olarak sorulmu\u015f. \u00c7ift\u00e7iler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ekolojinin ne ifade etti\u011finin anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in, tar\u0131mla ekoloji aras\u0131ndaki ili\u015fkinin nas\u0131l oldu\u011fu ve nas\u0131l geli\u015fti\u011fi konusundan bir iki s\u00f6z s\u00f6ylemek gerekiyor. E\u011fer gezegenin ekosistemlerine hi\u00e7 dokunulmam\u0131\u015f olsayd\u0131,  bug\u00fcn \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc ve fauna var olacakt\u0131. Tar\u0131msal \u00fcretim ba\u015flamam\u0131\u015f olaca\u011f\u0131ndan insan n\u00fcfusu da bug\u00fcnk\u00fc gibi olmayacakt\u0131. D\u00fcnyan\u0131n var olan kaynaklar\u0131 bilim insanlar\u0131n\u0131n s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re avc\u0131l\u0131k ve toplay\u0131c\u0131l\u0131kla en fazla be\u015f y\u00fcz bin insan\u0131 ancak besleyebilecekti.<\/p>\n\n\n\n

Bir mucizenin yani tohumun bulunmas\u0131 ve tar\u0131msal \u00fcretimin ba\u015flamas\u0131yla insanl\u0131\u011f\u0131n kaderi de\u011fi\u015fti, topra\u011fa ba\u011fl\u0131 olarak ya\u015famaya ba\u015flad\u0131, site devletlerden ba\u015flayarak bug\u00fcnk\u00fc devletlere ve devasa kentlere gelindi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk tar\u0131m uygulamalar\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131nda, sular\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 al\u00fcvyonlar \u00fczerinde, zaten verimli ve d\u00fczle\u015ftirme gerektirmeyen topraklarda yap\u0131ld\u0131. Giderek yayg\u0131nla\u015farak her b\u00f6lgeye \u00f6zg\u00fc tar\u0131m bi\u00e7imleri ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bitki ve hayvan yeti\u015ftirilmeye ba\u015flanmas\u0131yla ekolojik sistemler ciddi olarak alt \u00fcst edildi. Daha verimli olan bitki \u00e7e\u015fitleri k\u00fclt\u00fcre al\u0131nd\u0131, daha kolay evcille\u015febilecek hayvanlar se\u00e7ildi. Ormanlar kesilerek tar\u0131ma a\u00e7\u0131ld\u0131. Teraslamalar yap\u0131ld\u0131. Benzeri bir \u00e7ok uygulamalar ekolojik yap\u0131y\u0131 etkiledi.  <\/p>\n\n\n\n

Bitkilerin \u00f6zelli\u011fi fotosentez yapabilme yeteneklerine sahip olmas\u0131d\u0131r. Bitkiler g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, su, toprak ve havadan ald\u0131klar\u0131 unsurlarla insanlar\u0131n ve hayvanlar\u0131n kullanaca\u011f\u0131 besin enerjisini sa\u011flarlar. Burada topra\u011f\u0131n yarat\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fc \u00f6nemlidir. Onun i\u00e7in bitki at\u0131klar\u0131 ve hayvan d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131 topra\u011fa besleyiciler olarak d\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Nadas y\u00f6ntemleri uygulan\u0131l\u0131r. Bitkisel \u00fcretimle hayvan yeti\u015ftiricili\u011fi bir arada yap\u0131l\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bitkisel \u00fcretim ile hayvan yeti\u015ftiricili\u011finin birbirlerini tamamlar. Tar\u0131m\u0131n do\u011fal d\u00f6ng\u00fcs\u00fc i\u00e7inde sistemin kendisini yenileme \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r ve \u201ci\u015flenmi\u015f ekosistem\u201d olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u0130\u015flenmi\u015f ekosistem\u201d ile do\u011fal ekosistem kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fim i\u00e7erisindedir. Birinde ya\u015fanan bir de\u011fi\u015fim di\u011ferini etkiler, ekolojik tar\u0131m i\u00e7in do\u011fal ekolojinin \u00f6nemi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. G\u00fcn\u00fcm\u00fczden \u00f6rnek vermek gerekirse, Do\u011fu Karadeniz\u2019de \u00fcreticinin korkulu r\u00fcyas\u0131 haline gelen, bitkinin \u00f6zsuyunu \u00e7eken vampir kelebekler do\u011fal ekosistemin HES\u2019lerle bozulmas\u0131n\u0131n sonucudur. Vampir kelebeklerin lavralar\u0131 ile beslenen ve pop\u00fclasyonunun artmas\u0131n\u0131 engelleyen yusuf\u00e7uklar\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131 olan derelerin yok edilmesi yusuf\u00e7uklar\u0131 yok ederken, vampir kelebek istilas\u0131na neden olmu\u015ftur. Bal\u0131kesir Havran\u2019da benzer bir durum ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Yarasalar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ma\u011faralar\u0131n baraj nedeniyle yok edilmesi sonucu zeytin sine\u011fi pop\u00fclasyonu artm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Binlerce y\u0131l tar\u0131m topluluklar\u0131 olarak ya\u015fayan insanl\u0131\u011f\u0131n kabaca ve \u00f6zetle ekoloji ile ba\u011flant\u0131s\u0131 b\u00f6yleydi. End\u00fcstrinin tar\u0131ma m\u00fcdahalesi bu ba\u011flant\u0131y\u0131 kopard\u0131. Mono ekimle ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7 makinelerin, kimyasal g\u00fcbrelerin, kimyasal zehirlerin, hormonlar\u0131n, hibrit tohumlar\u0131n, GDO\u2019lu tohumlar\u0131n tar\u0131msal \u00fcretime girmesiyle devam etti. Ekolojik ilkeler end\u00fcstriyel tar\u0131m i\u00e7in yok say\u0131ld\u0131. Ama\u00e7lanan birim alandan en fazla \u00fcr\u00fcn\u00fc elde etmekti. Tarlalar bir yandan girdilerin girdi\u011fi di\u011fer \u00fcr\u00fcnlerin \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131k fabrikalara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Bitkisel \u00fcretim ile hayvan yeti\u015ftiricili\u011fi birbirinden ayr\u0131ld\u0131. Hayvanlar dar alana s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak otlaklar\u0131, \u00e7ay\u0131rlar\u0131, meralar\u0131 g\u00f6rmeden ya\u015fat\u0131ld\u0131. G\u00fcne\u015ften besin enerjisi elde etme faaliyeti olan tar\u0131msal \u00fcretim petrolden besin enerjisi elde etmeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Biyo\u00e7e\u015fitlilik azald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, tar\u0131m\u0131n ekosistemler ile ba\u011flant\u0131s\u0131 yap\u0131lan \u00fcretim tarz\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fmektedir. Ekolojik k\u00f6yl\u00fc tar\u0131m\u0131 yapan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ilerin m\u00fccadelesinin ekoloji m\u00fccadelesiyle birlikteli\u011finin ne kadar \u00f6nemli oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ilerin m\u00fccadele birikimleri ekoloji m\u00fccadelesinin g\u00fc\u00e7lenmesi anlam\u0131na da gelir.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn 200 milyon \u00fcyesiyle La Via Campesina k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ilerin en b\u00fcy\u00fck politik k\u00fcresel \u00f6rg\u00fct\u00fcd\u00fcr ve \u00c7ift\u00e7i Sen 2004 y\u0131l\u0131ndan itibaren bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00fcyesidir. Daha sonra DT\u00d6\u2019ye d\u00f6n\u00fc\u015fecek GATT (G\u00fcmr\u00fckler ve Ticaret Genel Antla\u015fmas\u0131) Uruguay g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde tar\u0131m ile ilgili kararlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmeye ba\u015flanmas\u0131yla 1993 y\u0131l\u0131nda \u0130svi\u00e7re\u2019nin Mons k\u00f6y\u00fcnde La Via Campesina kuruldu. GATT, 1995 y\u0131l\u0131nda DT\u00d6\u2019ye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ve tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri serbest ticarete konu edildi.<\/p>\n\n\n\n

La Via Campesina 1996 y\u0131l\u0131nda BM-FAO\u2019nun d\u00fczenledi\u011fi D\u00fcnya G\u0131da Zirvesinde ilk defa G\u0131da Egemenli\u011fi kavram\u0131n\u0131 dillendirdi. Ard\u0131ndan 2007\u2019de Mali\u2019de K\u00f6yl\u00fclerin, k\u0131r i\u015f\u00e7ilerinin, bal\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131n, yerli halklar\u0131n, g\u00f6\u00e7erlerin, ekoloji hareketlerinin 80 \u00fclkeden gelen temsilcileriyle G\u0131da Egemenli\u011fi deklarasyonu yay\u0131nland\u0131. O g\u00fcnden sonra d\u00fcnyan\u0131n her yerinde topraklar\u0131m\u0131z\u0131, tohumlar\u0131m\u0131z\u0131, b\u00f6lgelerimizi, sular\u0131m\u0131z\u0131, hayvanlar\u0131m\u0131z\u0131, biyo \u00e7e\u015fitli\u011fimizi koruyacak ekoljik k\u00f6yl\u00fc tar\u0131m\u0131 temelli daha adil bir g\u0131da sistemi i\u00e7in, halk\u0131n g\u0131da sistemini kurmak i\u00e7in m\u00fccadele ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Koronovir\u00fcs salg\u0131n\u0131 ekoloji hareketinin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ve geli\u015fimi bak\u0131m\u0131ndan olumlu ya da olumsuz bir rol oynamakta m\u0131d\u0131r\/ oynar m\u0131? Salg\u0131n\u0131n hareketin g\u00fc\u00e7lenmesi i\u00e7in yeni olanaklar do\u011furdu ise bunlar nelerdir? \u0130\u00e7inde bulundugumuz ko\u015fullar\u0131n avantaj ve dezavantajlari nelerdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ekosistemi tahrip eden uygulamalar, bu uygulamalara end\u00fcstriyel tar\u0131m tarz\u0131n\u0131n kendisi de dahildir, hayvanlar\u0131n kapal\u0131 alanlarda tutulmas\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z salg\u0131n\u0131n nedenidir. Vir\u00fcsler mutasyona u\u011frayarak yeni konuk\u00e7ular aramakta ve Koronovir\u00fcs  salg\u0131nlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r, son ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Covid19 pandemisi onlardan biridir.  \u201cBu arada, do\u011faya kar\u015f\u0131 zaferlerimizle fazla b\u00f6b\u00fcrlenmeyelim. Her birinin \u00f6c\u00fcn\u00fc teker teker bizden al\u0131yor. Her bir zafer hi\u00e7 ku\u015fku yok ki ilk kertede bize bekledi\u011fimiz sonu\u00e7lar\u0131 getiriyor ama ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kertede \u00e7o\u011funlukla ilk sonu\u00e7lar\u0131 tahrip eden t\u00fcm\u00fcyle farkl\u0131 ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen etkilere yol a\u00e7\u0131yor.\u201d F. Engels\u2019in s\u00f6yledi\u011fi gibi do\u011fa \u00f6c\u00fcn\u00fc bizlerden \u00e7ok ac\u0131 sonu\u00e7lar\u0131yla al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

 Bug\u00fcne kadar uygulanan politikalarda \u0131srar edilmesi insanl\u0131\u011f\u0131 yeni salg\u0131nlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakacak ve hatta insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn devam\u0131n\u0131 riske sokacakt\u0131r. Yine tar\u0131m ve g\u0131da a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda end\u00fcstriyel tar\u0131m uygulamalar\u0131 vir\u00fcslerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda rol oynad\u0131klar\u0131 gibi vir\u00fcsle m\u00fccadelede gerekli olan g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemlerinin zay\u0131flamas\u0131nda da rol oynamaktad\u0131r. \u00c7e\u015fitlili\u011fi azaltt\u0131\u011f\u0131 gibi \u00fcr\u00fcnlerin eski besleyici \u00f6zellikleri de kalmamaktad\u0131r. Ekosistemler ve g\u0131da sistemleri ile ba\u011flant\u0131l\u0131 bir salg\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bilim insanlar\u0131 taraf\u0131ndan da ifade edilmektedir. \u0130nsan  sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit eden pandemi, daha fazla insan\u0131 ekoloji ve tar\u0131m konusunda duyarl\u0131 hale getirmi\u015ftir ve m\u00fccadelenin kendisi i\u00e7in bu bir olanakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Salg\u0131n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n her b\u00f6lgesine h\u0131zla yay\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131yla birlikte neredeyse her \u00fclkenin yetkilileri yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda d\u00fcnyada art\u0131k hi\u00e7bir \u015feyin eskisi gibi olamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015flerdir. G\u00f6r\u00fcyoruz ki; y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri politikalarda en ufak bir de\u011fi\u015fiklik olmamaktad\u0131r, yine rant i\u00e7in do\u011fa tahribat\u0131na devam edilmekte, yine end\u00fcstriyel tar\u0131m temelli \u015firket tar\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00dclkemizde de pandemi s\u00fcrecinin bile durduramad\u0131\u011f\u0131 rant i\u00e7in k\u0131rsal alan tahribat\u0131 h\u0131z kesmeden devam etmektedir. \u0130ktidar\u0131n k\u0131rsal alana y\u00f6nelik bu uygulamalar\u0131 tepkiyle ve direni\u015fle kar\u015f\u0131la\u015fmaktad\u0131r. \u00c7o\u011funlukla sald\u0131r\u0131ya maruz kalan k\u00f6yl\u00fclerin ve bir gurup ekolojist veya \u00e7evrecinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu direni\u015fler lokal kalmakta ya yenilmekte, ya da s\u00f6n\u00fcmlenmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Elbette farkl\u0131 olanlar\u0131 da vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin meclise yedi kez gelen Zeytin Yasas\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131. Yasa\u2019n\u0131n \u00e7\u0131kmamas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadeleyi y\u00fcr\u00fctenler belki de o g\u00fcne kadar yan yana gelememi\u015f, gelmemi\u015f kurum, topluluk ve bireylerden olu\u015fmu\u015ftu. Zeytin \u00fcreticilerinin, t\u00fcketicilerinin, zeytin k\u00fclt\u00fcr\u00fcne sahip \u00e7\u0131kanlar\u0131n, do\u011fa dostlar\u0131n\u0131n, ekolojistlerin, \u00e7evrecilerin, kent hareketlerinin verdikleri ortak m\u00fccadele, asl\u0131nda bizlere ipucunu vermektedir.<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m kentten de bir \u00f6rnek vermek istiyorum. 301 madencinin katliam\u0131ndan hemen sonra Soma\u2019n\u0131n Y\u0131rca k\u00f6y\u00fcnde Kolin termik santral yapmak istemi\u015f, direni\u015fle kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131. Kolin 6600 a\u011fac\u0131 katletmesine ra\u011fmen santrali oraya yapamad\u0131. Kolin bu kez Soma\u2019n\u0131n Kayrakalt\u0131 k\u00f6y\u00fcn\u00fcn topraklar\u0131n\u0131 sat\u0131n ald\u0131. 2001 y\u0131l\u0131nda T\u00fct\u00fcn Yasas\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f, t\u00fct\u00fcn ve t\u00fct\u00fcnc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz k\u00fcresel t\u00fct\u00fcn kartellerinin insaf\u0131na terk edilmi\u015fti. T\u00fct\u00fcnc\u00fcl\u00fckten para kazanamayan k\u00f6yl\u00fcler topraklar\u0131n\u0131 satm\u0131\u015f, santralde i\u015f bulacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015flerdi. Kolin santralin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc bitirdi ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. K\u00f6yl\u00fclerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc bug\u00fcn pi\u015fman ama olan olmu\u015ftu. Direni\u015flerin esas \u00f6zneleri olan k\u00f6yl\u00fcleri topraktan koparan tar\u0131m politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmeden kal\u0131c\u0131 bir ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 olamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

K\u00fcresel ekolojik kriz T\u00fcrkiye’ye ne \u015fekilde yans\u0131makta? Bug\u00fcn \u00fclkenin en \u00f6nemli ekoloji sorunlar\u0131 -\u00f6ncelik s\u0131ralamas\u0131na g\u00f6re- nelerdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z pandeminin kendisi k\u00fcresel ekolojik krizin yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Yine de\u011fi\u015fken hava ko\u015fullar\u0131, ani s\u0131cakl\u0131k ve so\u011fukluk, don ve sel gibi hava olaylar\u0131 k\u00fcresel ekolojik kriz temelli k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin sonucudur ve tar\u0131msal \u00fcretimi vurmaktad\u0131r. Ya\u015fanan salg\u0131nla beraber ekonomik olarak zor duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 i\u00e7indeki geni\u015f kitleleri saran korku, g\u0131da krizi ve onun ortaya \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 a\u00e7l\u0131k korkusudur. Tar\u0131m ve g\u0131dan\u0131n denetiminin ve kontrol\u00fcn\u00fcn \u015firketlerin eline b\u00fcy\u00fck oranda ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131 a\u00e7l\u0131k korkusunu daha da b\u00fcy\u00fctmektedir.<\/p>\n\n\n\n

 Bug\u00fcn da\u011flar, ta\u015flar, ovalar, akarsular, sular, denizler, ormanlar, vadiler, yaylalar, otlaklar, meralar akl\u0131m\u0131za gelen gelmeyen her \u015fey ama her \u015fey sermayenin hizmetine sunulmu\u015f durumdad\u0131r. \u00dclkenin en \u00fccra k\u00f6\u015fesi dahi rant u\u011fruna tahrip edilmektedir. \u015eimdi bu sald\u0131r\u0131lardan hangisi di\u011ferlerine g\u00f6re daha yak\u0131c\u0131 diye sorarsan\u0131z, herkesten farkl\u0131 cevap al\u0131rs\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan neresi a\u011fr\u0131yorsa oras\u0131 \u00fczerinden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Bu soru Soma\u2019da ya\u015fayan biri olarak bana soruldu\u011funda cevab\u0131m a\u00e7\u0131kt\u0131r: termik santraller, madencilik faaliyetleri, \u00e7imento fabrikalar\u0131, ta\u015f ocaklar\u0131, RES\u2019ler, yetmedi \u015fimdi GES\u2019ler. K\u00fc\u00e7\u00fck bir yerde bile sald\u0131r\u0131n\u0131n boyutunun b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcyor musunuz! K\u00fcl, sulama, so\u011futma barajlar\u0131ndan bahsetmedim bile. Ayn\u0131 soruyu ayn\u0131 ilin il\u00e7eleri olan Ala\u015fehir ve Salihli\u2019de sorarsan\u0131z JES diyeceklerdir. G\u00f6rdes ve Turgutlu\u2019da sorarsan\u0131z, nikel madeni.<\/p>\n\n\n\n

Bu soru farkl\u0131 b\u00f6lgelerde \u00e7ok daha \u00e7e\u015fitlenmektedir. Her ilde farkl\u0131 oldu\u011fu gibi, her il\u00e7ede hatta her k\u00f6yde farkl\u0131 olabilmektedir. \u015eunu s\u00f6yleyebiliriz ki, \u015firketlerin adlar\u0131 farkl\u0131 olsa da kaynaklar\u0131 bir ve ayn\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

  • \"\"<\/figure><\/li>
  • \"\"<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n

     Ekoloji hareketinin bundan sonra nas\u0131l bir y\u00f6nelimi olacakt\u0131r\/olmal\u0131d\u0131r? Ne yapmal\u0131y\u0131z? Ne yapmamal\u0131y\u0131z?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Bir \u00f6nceki sorudan devam edersek, sorunun kayna\u011f\u0131 \u00fczerinde durmak gerekir Do\u011fan\u0131n ve insanl\u0131\u011f\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn bu sald\u0131r\u0131lar\u0131n kayna\u011f\u0131 bir ve ayn\u0131d\u0131r. Kapitalist sistemin kendi krizini atlatabilmesi i\u00e7in insan\u0131 s\u00f6m\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc gibi do\u011fay\u0131 ac\u0131mas\u0131zca s\u00f6m\u00fcrmesidir.<\/p>\n\n\n\n

    Bilindi\u011fi gibi, kapitalizm 1970\u2019li y\u0131llarda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 krizini a\u015fabilmek i\u00e7in neo-liberal politikalar\u0131 uygulamaya sokmu\u015ftu. Hedeflenen devletin her alandan \u00e7ekilmesi, \u00e7ok uluslu sermayenin \u00f6n\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn engellerin d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde kald\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. Bunun i\u00e7in sosyal devlet anlay\u0131\u015f\u0131 terk edilerek kamu harcamalar\u0131 azalt\u0131ld\u0131, \u00f6zelle\u015ftirilmeler yap\u0131ld\u0131, esnek \u00fcretim, ta\u015feronla\u015fma yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131larak \u00e7al\u0131\u015fanlar \u00f6rg\u00fcts\u00fczle\u015ftirildi. Devlet tar\u0131mdan \u00e7ekildi, tar\u0131m \u015firketle\u015ftirilmeye ba\u015fland\u0131, k\u0131rsal alan bo\u015falmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

    Kapitalizmin kendini yeniden yap\u0131land\u0131rma s\u00fcreci yeni d\u00fczenlemeleri de gerektiriyordu. Devreye IMF ve D\u00fcnya Bankas\u0131 girdi ve onlar\u0131n marifetiyle bor\u00e7 bata\u011f\u0131 i\u00e7erisinde olan \u00fclkelere \u201cyap\u0131sal uyum programlar\u0131\u201d dayat\u0131ld\u0131. Ard\u0131ndan GATT (G\u00fcmr\u00fckler ve Ticaret Genel Antla\u015fmas\u0131) \u00a0Uruguay raundunda uluslararas\u0131 ticareti a\u015fan fikri m\u00fclkiyet, tar\u0131m yat\u0131r\u0131mlar\u0131yla ilgili yeni kurallar getirildi. GATS (Hizmetlerin Ticareti Genel Anla\u015fmas\u0131) yoluyla hizmetlerde ticarete konu edildi. Ve ard\u0131ndan GATT, DT\u00d6\u2019ye d\u00f6n\u00fc\u015ferek rol\u00fcn\u00fc oynamaya ba\u015flad\u0131. DT\u00d6\u2019ye b\u00fct\u00fcn istedi\u011fi her \u015feyi yapabilecek b\u00fct\u00fcn donan\u0131mlar sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131. Ortak do\u011fal varl\u0131klar talana a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bilinen, tekrar\u0131 belki de s\u0131k\u0131c\u0131 olan bunlar\u0131 s\u00f6ylememin nedeni sorunun kayna\u011f\u0131na vurgu yapabilmek i\u00e7indi.<\/p>\n\n\n\n

    Ekolojik krizin ve g\u0131da krizinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ilerin \u00f6nerisi bellidir: G\u0131da egemenli\u011fi m\u00fccadelesini in\u015fa etmek. G\u0131da egemenli\u011fi sadece sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131day\u0131 \u00fcreterek t\u00fcketicilere ula\u015ft\u0131rma meselesiyle ilgili teknik bir konu de\u011fildir. G\u0131dan\u0131n meta olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, ekosistemlerin korunabilmesi ve piyasayla hesapla\u015fma i\u015fidir ve politik bir m\u00fccadeledir. G\u0131da politikalar\u0131n\u0131n k\u00fcresel tar\u0131m ve g\u0131da \u015firketlerinin ve onlar\u0131n kontrol\u00fcndeki piyasalar taraf\u0131ndan de\u011fil, g\u0131day\u0131 \u00fcretenler ve ihtiya\u00e7 duyanlar taraf\u0131ndan belirlenmesini savunur. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n, ya\u015fam\u0131n yok edilmesine, ortak varl\u0131klar\u0131n talan edilmesine, eko sistemlerin tahrip edilmesine neden olan IMF, D\u00fcnya Bankas\u0131, DT\u00d6\u2019ne kar\u015f\u0131 durur, onlar\u0131n her dediklerini yapan h\u00fck\u00fcmetlerle m\u00fccadele eder. \u0130ki c\u00fcmleyle anlat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan G\u0131da Egemenli\u011fi bu perspektifle her t\u00fcrl\u00fc bir araya geli\u015fi kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    Mali\u2019nin Nyeleni k\u00f6y\u00fcnden ba\u015flayarak yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn g\u0131da egemenli\u011fi toplant\u0131lar\u0131nda ve eylemlerinde k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ilerle beraber bal\u0131k\u00e7\u0131lar, yerli topluluklar, k\u0131r i\u015f\u00e7ileri, topraks\u0131zlar, g\u00f6\u00e7menler, g\u00f6\u00e7erler, \u00e7obanlar, kad\u0131nlar, gen\u00e7ler, t\u00fcketiciler, \u00e7evre ve kent hareketleri, ekolojistler vb. yer alm\u0131\u015f m\u00fccadelelerini ortak bir m\u00fccadeleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek \u00e7abas\u0131 i\u00e7ine girmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n

    G\u0131da Egemenli\u011fi m\u00fccadelesi i\u00e7erisinde tan\u0131mlanmas\u0131 gereken bir\u00e7ok \u00f6rg\u00fctlenmeler ve eylemler bug\u00fcn \u00fclkemizde y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu m\u00fccadelelerin g\u0131da egemenli\u011fi m\u00fccadelesini g\u00fc\u00e7lendirdi\u011finin fark\u0131nda olmayanlar dahi vard\u0131r. Sorunumuz bu m\u00fccadeleleri ortakla\u015ft\u0131rarak, ortak bir hedefe y\u00f6nlendirmek ise g\u0131da egemenli\u011fi ana eksendir ve demokratik bir bi\u00e7imde bir araya geli\u015fin \u015femsiyesi olabilir.<\/p>\n\n\n\n

    Yine La via Campesina ve yukar\u0131da say\u0131lan hareketlerin temsilcileri K\u00f6yl\u00fclerin ve K\u0131rsalda \u00c7al\u0131\u015fan \u0130nsanlar\u0131n Haklar\u0131 i\u00e7in bir araya gelerek deklarasyon haz\u0131rlam\u0131\u015flar ve bu deklarasyonu Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019e ta\u015f\u0131m\u0131\u015flard\u0131r. 2018 Aral\u0131k ay\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu\u2019nda oylanan deklarasyon kabul edildi ama T\u00fcrkiye \u00e7ekimser oy kulland\u0131. O g\u00fcnden sonra h\u00fck\u00fcmetlerin k\u00f6yl\u00fc haklar\u0131n\u0131 kabul ederek, i\u00e7 hukuk d\u00fczenlemeleri yapmalar\u0131n\u0131 talep eden \u201cG\u0131da Egemenli\u011fi i\u00e7in K\u00f6yl\u00fc Haklar\u0131 Hemen \u015eimdi\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla etkinlikler, eylemler, kampanyalar yap\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Zehirsiz ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131dalar\u0131 \u00fcretme ve ula\u015fma hakk\u0131n\u0131n g\u00fcvenceye al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin ve ortak varl\u0131klar\u0131n korunmas\u0131n\u0131n ve ekolojik k\u00f6yl\u00fc tar\u0131m\u0131n\u0131n kabul edildi\u011fi K\u00f6yl\u00fc Haklar\u0131\u2019n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 iktidardan talep etmek sadece k\u00f6yl\u00fclerin ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ilerin de\u011fil sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131dalara ula\u015fmak isteyenlerin de, ekoloji m\u00fccadelesi y\u00fcr\u00fctenlerin de ortak talebi olmal\u0131d\u0131r. Bu talebin y\u00fckseltilmesi yeni bir ba\u015flang\u0131c\u0131n ad\u0131m\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n

    Son s\u00f6z\u00fc Rob Wallace\u2019e b\u0131rakmak istiyorum: \u201cG\u0131da sistemlerinin, bu tehlikeli patojenlerin ilk etapta ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyecek \u015fekilde kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etmeliyiz. Bu, g\u0131da \u00fcretiminin \u00f6ncelikle k\u0131rsal topluluklar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na yeniden entegre edilmesini gerektirecektir. Bunun i\u00e7in \u00e7evreyi ve \u00e7ift\u00e7ileri yiyeceklerimizi yeti\u015ftirirken koruyan agroekolojik pratikler gerekecektir. B\u00fcy\u00fck resimde, ekolojimizi ekonomimizden ay\u0131ran metabolik u\u00e7urumlar\u0131 kapatmam\u0131z gerekir. S\u00f6z\u00fcn k\u0131sas\u0131, kazanmam\u0131z gereken bir gezegen var.\u201d<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    Kendinizi k\u0131saca tan\u0131tabilir misiniz? Bug\u00fcne kadar hangi ye\u015fil\/ekoloji hareketlerinin par\u00e7as\u0131 oldunuz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    1980 darbesiyle \u00fclkemizde uygulanmaya ba\u015flayan neo liberal politikalardan tar\u0131m da nasibini alm\u0131\u015f, devlet tar\u0131mdan el \u00e7ektirilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. 1999 ve 2001 y\u0131llar\u0131nda IMF ve D\u00fcnya Bankas\u0131 marifetiyle \u201ctar\u0131mda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d, \u201ctar\u0131mda yeniden yap\u0131land\u0131rma\u201d ad\u0131 alt\u0131nda uygulanan politikalarla tar\u0131mda ya\u015fanan tahribat h\u0131z kazand\u0131. 2002 y\u0131l\u0131ndan itibaren farkl\u0131 b\u00f6lgelerde farkl\u0131 \u00fcr\u00fcnlerde \u00fcretici kurultaylar\u0131 yap\u0131larak tar\u0131m\u0131n sorunlar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131 ve delegasyonlar se\u00e7ildi. 2003\u2019\u00fcn Aral\u0131k ay\u0131nda Ankara\u2019da se\u00e7ilmi\u015f delegasyonlarla T\u00fcrkiye Kurultay\u0131 yap\u0131larak \u00fcr\u00fcn baz\u0131nda sendikala\u015fma karar\u0131 al\u0131nd\u0131. 2004 y\u0131l\u0131ndan itibaren sendikalar kurulmaya ba\u015fland\u0131. \u0130lk \u00dcz\u00fcm Sen sonra T\u00fct\u00fcn Sen kuruldu ve ard\u0131ndan di\u011ferleri. 2008 y\u0131l\u0131nda \u00c7ift\u00e7i Sendikalar\u0131 Konfederasyonu kuruldu. Sendikalara a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f davalarla uzun s\u00fcren hukuki s\u00fcre\u00e7lerle u\u011fra\u015f\u0131ld\u0131. T\u00fct\u00fcn Sen Genel Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve \u00c7ift\u00e7i Sen Genel Sekreterli\u011fi g\u00f6revini y\u00fcr\u00fctt\u00fcm. B\u00fct\u00fcn \u00e7abalara ra\u011fmen tar\u0131mda ya\u015fanan tahribat durdurulamad\u0131, \u00fclkenin \u00fcr\u00fcn deseni bile de\u011fi\u015fti. \u00dcr\u00fcn baz\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenme b\u00fct\u00fcn \u00fcreticilerin \u00f6rg\u00fctlenmesine engel te\u015fkil etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. 2020\u2019nin \u015eubat ay\u0131nda sendikalar\u0131n temsilcileriyle tek \u00e7at\u0131 alt\u0131nda birle\u015fme karar\u0131 al\u0131narak \u00c7ift\u00e7iler Sendikas\u0131 \u00c7ift\u00e7i Sen kuruldu. Sendikan\u0131n kurucu genel ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n

    • \"\"<\/figure><\/li>
    • \"\"<\/figure><\/li>
    • \"\"<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n

      <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      . Ye\u015fil Direni\u015f Ekoloji ve Ya\u015fam Gazetesi \u201cT\u00fcrkiye\u2019de Koronavir\u00fcs \u00d6ncesi ve Sonras\u0131 Ekoloji Hareketleri\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan s\u00f6yle\u015fileri \u00c7ift\u00e7iler Sendikas\u0131 \u00c7ift\u00e7i<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5301,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5297","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-soylesiler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5297","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5297"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5297\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5325,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5297\/revisions\/5325"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5301"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5297"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5297"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yesildirenis.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5297"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}